جایگاه مردم در نظام سیاسی - دینی از منظر آیت الله نائینی و شهید صدر صفحه 91

دورترید، به خلافت حریص ترید من که نسبت به شما قرابت بیشتری دارم». (1)

این قرابت و نزدیکی، هم از نظر نسب و هم از نظر تربیتی و تربیت پذیری اهمیت فراوانی دارد. امام می خواهد بفرماید هر طوری که حساب کنید، من از لیاقت و شایستگی بیشتری برای خلافت و حکومت برخوردارم.

اصل سوم: روابط نزدیک روحی و نسبی با رسول خدا صلی الله علیه و آله : در جریان سقیفه خلیفه دوم در مقابل انصار استدلال کرده بود که ما چون قریشی هستیم پس نسبت به خلافت حق اولویت داریم. امام علی علیه السلام به عنوان جدل منطقی می فرماید: اگر قرار باشد که قریشی بودن قابل استدلال باشد، بدون شک هاشمی بودن بیشتر باید قابل قبول باشد؛ زیرا من از هر کس دیگری به رسول خدا صلی الله علیه و آله نزدیک تر هستم و احدی جایگاه من را نزد پیامبر صلی الله علیه و آله ندارد؛ « احتجوا فی الشجره واضاعوا الثمره ؛ (2) قریش استدلال کردند که ما از درخت رسالتیم اما میوه (درخت رسالت) را ضایع ساختند».

ابن ابی الحدید می نویسد: کلماتی که از علی علیه السلام نقل شده است به حد تواتر رسیده است. امام علی علیه السلام از دیگران شکایت می کند که حاکمیت مشروع حق مسلّم او است؛ او این گونه ادامه می دهد که این مؤید نظریه امامیه است که می گویند: علی علیه السلام با نص مسلّم تعیین شد و هیچ کس حق نداشت به هیچ عنوان بر مسند خلافت قرار گیرد؛ ولی نظر به اینکه حمل این کلمات حضرت بر آنچه از ظاهر آن استفاده می شود، مستلزم نسبت فسق و کفر دادن به دیگران است، ازاین رو، لازم است که ما ظاهر این کلمات را تأویل کنیم؛ زیرا این کلمات مانند آیات متشابه قرآن است که نمی توان به ظاهر آن استناد کرد! (3)

در هر صورت در عصر حضور، براساس نظریه شیعه، «نصب» یک امر مسلّم است که مصداق آن ائمه دوازده گانه هستند که همگان بر اساس نصوص مسلّم منصوب شده اند؛ اما در عصر غیبت باید دید که مدعی و دلیل هرکدام از نظریه ها بر چه اساسی استوار است؟

1- (1) . همان.
2- (2) . همان، خطبه 66.
3- (3) . ر.ک: ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، تحقیق: محمد ابوالفضل ابراهیم، ج 1، ص 131 به بعد.