جایگاه مردم در نظام سیاسی - دینی از منظر آیت الله نائینی و شهید صدر صفحه 94

ج) ولایت عامه

دسته سوم از فقها کسانی هستند که گستره ولایت فقیهان در عرصه سیاسی را بسیار وسیع می دانند و اعتقاد دارند که آنان همانند ائمه معصوم علیهم السلام دارای اختیارات وسیع و گسترده هستند و از این نظر فقیهان با حضرات معصومان علیهم السلام تفاوتی ندارند. منظور از «ولایت عامه» بر اساس روایات و دلایل عقلی در دوره غیبت، تفویض ولایت جامعه بشری از سوی شارع مقدس به کارشناسان دینی عادل است. (1) در این دیدگاه کارشناسان دین در تدابیر امور سیاسی و مدیریت اجتماعی جامعه اسلامی، دارای امتیازات و توان مندی های شرعی است و دامنه ولایت وسیع تر از حوزه ضرورت و اضطرار است.

آیت الله جوادی آملی می نویسد:

ولی فقیه همه اختیارات پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و امامان معصوم علیهم السلام در اداره جامعه را داراست، زیرا او در عصر غیبت امام عصر(عج) متولی دین است و باید اسلام را در همه ابعاد و احکام گوناگون اجتماعی آن را اجرا کند. (2)

حاکم اسلامی برای اداره جامعه اسلامی و اجرای همه جانبه احکام اسلام باید مسئولان نظام را تعیین کند؛ مقررات لازم برای کشورداری را در محدوده قوانین ثابت اسلام وضع نمایند؛ فرماندهان نظامی و انتظامی را منصوب کند و برای حفظ جان و مال و نوامیس مردم و استقلال و آزادی جامعه اسلامی، فرمان جنگ و صلح را صادر کند؛ کنترل روابط داخلی و خارجی؛ اعزام مرزداران و مدافعان حریم حکومت؛ نصب ائمه جمعه و جماعت؛ تعیین مسئولان اقتصادی برای دریافت زکات و اموال ملی و صدها برنامه اجرایی و مقررات فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و نظامی، همه از وظایف و مسئولیت های مطلقه فقیه است. (3)

امام خمینی (رحمه الله) در توضیح گستره ولایت مطلقه فقیه می نویسد:

فللفقیه العادل جمیع ما للرسول والائمه علیهم السلام مما یرجع إلی الحکومه والسیاسه، ولا یعقل الفرق، لان الوالی - أی شخص کان - هو مجری أحکام الشریعه والمقیم للحدود الالهیه والاخذ للخراج وسائر المالیات والمتصرف فیها بما هو

1- (1) . همان، ص 147.
2- (2) . جوادی آملی، ولایت فقیه، ولایت فقاهت و عدالت، ص 248.
3- (3) . همان، ص 249.