- پیشگفتار 1
- اشاره 4
- بخش اول-مفاهیم و کلیات 4
- اشاره 5
- 1 -مفاهیم 5
- الف) نظام سیاسی - دینی 5
- ب) مفهوم دموکراسی 7
- د) مفهوم مشروعیت و مقبولیت 8
- ج) مفهوم مردم سالاری دینی 8
- پیشینه مردم سالاری 11
- 1- چگونگی پیدایش نخستین نهادهای دموکراتیک 11
- 2 -کلیات 11
- اشاره 12
- 2- انواع دموکراسی 12
- یکم) دموکراسی مستقیم 12
- دوم) مردم سالاری غیرمستقیم 13
- 3- پیشاهنگان سیستم نمایندگی 14
- یکم) اسپینوزا 14
- دوم) جان لاک 16
- سوم) ژان ژاک روسو 17
- اشاره 19
- الف) زندگی نامه علمی آیت الله نائینی 19
- 3- نگاهی به زندگی نامه علمی آیت الله نائینی و آیت الله شهید سید محمدباقر صدر 19
- 2- برخی از آثار نائینی 20
- 1- شخصیت علمی نائینی 20
- 3- نگاهی به کتاب تنبیه الامه و تنزیه الملّه 21
- اشاره 21
- یکم) منابع الهام گیری نائینی 22
- دوم) ترتیب کتاب تنبیه الامه و تنزیه الملّه 22
- اشاره 24
- ب) زندگی نامه علمی آیت الله شهید سید محمدباقر صدر (رحمه الله) 24
- 2- شخصیت اجتماعی سیاسی شهید محمدباقر صدر 25
- 1- مقام علمی شهید صدر 25
- یکم) نگاه سیاسی - دینی شهید صدر 27
- 3- نگاهی به کتاب الاسلام یقود الحیاه (شهید محمدباقر صدر (2003/ 1424ق) 27
- اشاره 27
- دوم) نظریه های سه گانه شهید صدر در باب حکومت دینی 29
- اشاره 30
- بخش دوم-جایگاه مردم در فرایند قدرت و بررسی انواع حکومت ها 30
- اشاره 32
- الف) رژیم های دیکتاتور 32
- 1 -بررسی انواع حکومت ها 32
- 1- دیکتاتوری سنتی 33
- 2- دیکتاتوری جدید 34
- 3- فاشیسم 36
- اشاره 37
- ب) حکومت های مردم سالار 37
- 1- اصول و مؤلفه های اساسی مردم سالاری 38
- 2- مردم سالاری؛ ارزش یا روش 40
- 3- انواع دموکراسی 41
- ج) حکومت های مردم سالار دینی 43
- 1- تعریف حکومت مردم سالار دینی 43
- 2- اهداف مردم سالاری دینی 44
- یکم) تأمین منابع مالی دولت اسلامی 44
- اشاره 44
- چهارم) توسعه و عمران 45
- سوم) گسترش تعلیم و تربیت 45
- دوم) تأمین امنیت فراگیر 45
- 3- عناصر و مؤلفه های مردم سالاری دینی 46
- یکم) بیعت 47
- د) نمونه های حکومت های مردم سالار دینی در صدر اسلام 47
- 1- حکومت پیامبر صلی الله علیه و آله 47
- دوم) شورا 50
- سوم) حق انتقاد، اعتراض و آزادی بیان 51
- چهارم) میثاق مدینه 51
- یکم) بیعت 52
- 2- حکومت علوی 52
- دوم) نظارت 53
- 2 -نظریه مرحوم نائینی 57
- اشاره 57
- 1- حکومت تملیکیه 59
- الف) انواع حکومت از دیدگاه مرحوم نائینی 59
- 2- حکومت ولایتیه 60
- 1- وجوب نهی ازمنکر 61
- ب) مقدمات تحدید سلطنت از دیدگاه مرحوم نائینی 61
- 3- لزوم تحدید غاصب 62
- 2- نیابت فقها در عصر غیبت 62
- اشاره 63
- الف) تعریف حکومت 63
- 3 -نظریه آیت الله شهید صدر 63
- ج) شکل حکومت در اسلام 64
- ب) انواع حکومت 64
- د) حکومت مطلوب شهید صدر 66
- ه) ارکان حکومت اسلامی 67
- و) مبانی حکومت اسلامی 68
- ز) ویژگی های حکومت اسلامی 70
- الف) نقاط اشتراک دو نظریه 71
- 4 -بررسی و مقایسه بین دو نظریه 71
- ب) نقاط اختصاصی نظریه نائینی 72
- ج) نقاط اختصاصی نظریه شهید صدر 73
- بخش سوم-جایگاه مردم در مرکز تصمیم گیری 75
- اشاره 75
- اشاره 77
- 1 -مشروعیت 77
- 1- مشروعیت در حوزه فلسفه سیاسی 78
- الف) کاربرد مشروعیت در حوزه های فلسفه سیاسی، جامعه شناسی سیاسی و اندیشه سیاسی اسلام 78
- 2- مشروعیت در حوزه جامعه شناسی سیاسی 80
- 3- مشروعیت در اندیشه سیاسی اسلام 81
- ب) مشروعیت و حق حاکمیت در اسلام 84
- اشاره 92
- 2 -مرجعیت دینی در نظام سیاسی 92
- الف) ولایت حسبیه 93
- ب) جواز تصرف 93
- ج) ولایت عامه 94
- 3 -نظریه آیت الله نائینی 96
- الف) مشروعیت 96
- اشاره 99
- مؤلفه های مردم سالاری دینی از دیدگاه مرحوم نائینی 99
- ب) مقبولیت 99
- 1- شورا 99
- 2- امربه معروف و نهی ازمنکر 103
- 3- اصل نمایندگی و حقوقی اجتماعی مردم 104
- الف) مشروعیت 110
- اشاره 110
- 4 -نظریه شهید صدر 110
- یکم) سیر تاریخی خلافت و گواهی انسان 111
- 1- حکومت انتخابی بر اساس شورا 111
- 2- نظریه ولایت عامه انتصابی فقیه 111
- 3- نظریه خلافت مردم با نظارت مرجعیت 111
- دوم) کارویژه مرجعیت رشیده بر اساس نظریه شهید صدر 112
- سوم) تبیین نظریه خلافت انسان و شهادت أنبیاء علیهم السلام 113
- ب) مقبولیت 117
- اشاره 117
- امت 118
- مؤلفه های مردم سالاری دینی از دیدگاه شهید صدر 120
- 1- شورا 120
- 2- بیعت 122
- 3- امربه معروف و نهی ازمنکر 124
- 4- تغییر 125
- 5- نصیحت 127
- الف) نقاط اجتماع دو نظریه 129
- 5 -بررسی و مقایسه دو نظریه 129
- ب) نقاط اختصاصی نظریه مرحوم نائینی 130
- ج) نقاط اختصاصی نظریه شهید صدر 131
- بخش چهارم-جایگاه مردم در قلمرو دخالت دولت 133
- اشاره 133
- 1 -مفهوم حوزه های عمومی و خصوصی 135
- اهمیت بحث 135
- اشاره 135
- الف) حوزه عمومی 137
- اشاره 140
- ب) حوزه خصوصی 140
- 1- حوزه (حریم) خصوصی، به مفهوم قلمرو روابط شخصی و خانوادگی 141
- 2- حوزه خصوصی به معنای مبادله کالا و کار اجتماعی 142
- 2 -گستره قدرت در نظریه اهل سنت و شیعه 144
- اشاره 144
- الف) اهل سنت 145
- اشاره 148
- ب) شیعه 148
- 1- نظریه انتخاب 149
- 2- نظریه انتصاب 150
- تعیین قلمرو دخالت دولت با نگاه به حکومت ولایتیه و تملیکیّه 158
- اشاره 158
- 3 -نظریه مرحوم نائینی 158
- اشاره 158
- الف) ویژگی های حکومت ولایتیه 159
- ب) ویژگی های حکومت تملیکیه 161
- اشاره 164
- 4 -نظریه شهید صدر 164
- 1- کرامت 165
- الف) ویژگی های خلافت انسان 165
- 2- خلافت و استخلاف 166
- 3- امانت بودن حکومت 167
- 4- مسئول بودن حاکمان 168
- 5- عدالت خواهی 169
- 6- آزادی و برابری انسان ها 170
- ب) ویژگی های حکومت اسلامی در قلمرو دخالت دولت 171
- اشاره 171
- 1- رعایت اخلاق 171
- 2- اساس بودن عدالت و شریعت 172
- 3- غیرمطلقه بودن 173
- 4- ایجاد موازنه میان مصالح فردی و اجتماعی 173
- ج) منطقه الفراغ 174
- 5-تطبیق و بررسی دو نظریه 176
- الف) نقاط اشتراک دو نظریه 176
- اشاره 176
- ج) نقاط اختصاصی نظریه آیت الله شهید صدر 178
- ب) نقاط اختصاصی نظریه مرحوم نائینی 178
- کتابنامه 180
صلاح المسلمین، فالنبی صلی الله علیه و آله یضرب الزانی مأه جلده والامام علیه السلام کذلک والفقیه کذلک .... (1)
در جای دیگر تصریح می کند فقیهان در جهات مربوط به حکومت، تمام اختیارات پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و ائمه معصوم علیهم السلام را دارند. (2)
آیات عظام امام خمینی (رحمه الله) ، صالحی نجف آبادی، منتظری، سید محمد حسینی شیرازی و محمدتقی مصباح یزدی از طرف داران این الگو هستند.
اما آنچه ما در این رساله در پی تبیین و تشریح آن هستیم، بررسی نظریه های مرحوم نائینی و شهید صدر است که اینک هرکدام را به طور جداگانه بررسی می کنیم.
1- (1) . امام خمینی (رحمه الله) ، البیع، ج 2، ص 468.
2- (2) . همان، ص 467.