جایگاه مردم در نظام سیاسی - دینی از منظر آیت الله نائینی و شهید صدر صفحه 96

3 -نظریه آیت الله نائینی

الف) مشروعیت

مرحوم نائینی در بحث «مرکز تصمیم گیری» و این که چه شخص و یا نهادی حق تصمیم، تشخیص و تحلیل مسائل سیاسی - اجتماعی را دارند و اصولاً چه اوامری مشروع و مطاع است؟ اصل ثبوت ولایت برای فقیه را مسلّم دانسته است. ازاین رو، بحث در محدوده ولایت را مطرح کرده اند. گذشته از وظیفه قضاوت و شئون مختلف آن، ولایت عامه فقیه در عصر غیبت را مورد توجه قرار داده است. او در مقام تفسیر ولایت عامه فقیه، روشن ترین مصداق آن را ایجاد امنیت مرزها، نظم شهرها، جهاد و دفاع ذکر کرده و مواردی چون اجرای حدود، گرفتن زکات و برپایی نماز جمعه را از موارد مشکوک ولایت قاضی و والی دانسته است. (1)

مرحوم نائینی در سخن از محدوده اختیارات ولایت فقیه، تصریح می کند که تمامی اختیارات فقیه در سه امر کلی زیر تبیین می گردد:

1. ولایت بر فتوا و بیان احکام شرع؛

2. ولایت بر قضاوت و شئون مختلف آن؛

3. امور عمومی که نظم جامعه بر آن توقف دارد یا هر معروفی که علم به وجوب وجود خارجی آن است. (2)