جمع میان احکام ظاهری و واقعی از منظر امام خمینی، آیت الله خویی و شهید صدر صفحه 22

نظر دوم؛از ابن قبه می باشد که مقابل نظر مشهور قرار می گیرد؛زیرا ایشان قائل به استحاله و عدم امکان تعبد به ظنون و امارات است.از آن جایی که مرحوم شیخ انصاری از اولین کسانی است که بعد از ابن قبه،مفصل به این بحث پرداخته،لذا از نظریات ایشان در این مقام استفاده می کنیم:

اشکالات تعبد به ظنون بنا به نظر مشهور

اشاره

مرحوم شیخ می فرماید:«استدلّ المشهور علی الامکان بوجوه.» (1)مشهور علما بر امکان تعبد به ظنون به چند وجه استدلال کرده اند که مرحوم شیخ تنها به یک وجه آن اشاره نموده است که وجه دوم آن ها می باشد.

دلیل اول مشهور این است که:«ادلّ الدّلیل علی امکان الشّیءِ وقوعه.»بهترین دلیل بر ممکن بودن یک چیز،وقوع و وجود آن شیء در خارج می باشد.در این بحث نیز تعبد به ظنون و امارات واقع گردیده است،مانند عمل و تعبد به فتوا،بینه و هم چنین اصول لفظیه و عملیه که همگی در عین حالی که از ظنون هستند حجت بوده و عمل به آن ها واجب و لازم است.

دلیل دوم مشهور بر امکان تعبد به ظنون و امارات،اصل عقلایی است که مرحوم شیخ در ادامه جواب از دلیل مشهور به آن اشاره می کند:«انّا لانجد فی عقولنا بعد التأمّل ما یوجب الاستحاله»؛یعنی وقتی ما به عقل و وجدان خودمان مراجعه می کنیم-البتّه بعد از تأمل و تفکر بر روی آن-هیچ محذور و استحاله ای در تعبد به ظنون و امارات نمی بینیم.