جمع میان احکام ظاهری و واقعی از منظر امام خمینی، آیت الله خویی و شهید صدر صفحه 72

ظاهری و واقعی بیان نمود که همانا اختلاف رتبه،موضوع این دو حکم هست.

اشکالات مرحوم امام بر نظر مرحوم آقاضیاء

بعد از این که مرحوم امام خلاصه نظر مرحوم آقاضیاء را بیان می کند-که با استفاده از کتاب نهایه الافکار توضیحی بیشتری درباره آن دادیم-می فرماید:«وفی ما ذکره جهات من الخلل»؛ (1)یعنی از چند جهت ما بر نظر ایشان اشکال داریم:

اشکال اول:آن چه آقاضیاء در مقدمه اول ذکر نموده که هیچ وقت حکم از یک عنوان به عنوان دیگر-اگر از حیث وجود یکی باشد-یا از عنوان به معنون دیگر سرایت نمی کند،این فرمایش ایشان کاملاً صحیح است.

اما این نظر ایشان که احکام به عناوین ذهنی تعلق می گیرد که در خارج لحاظ شده است به طوری که به نظر تصوری با خارج هیچ مغایرت و منافاتی ندارد ولی به نظر تصدیقی غیر از خارج است-که ما قبلاً مفصل توضیح دادیم-صحیح نیست؛زیرا اگر منظور این است که شارع مقدس هنگام جعل و انشاء حکم بین نظر تصوری و تصدیقی اش اختلاف پیدا می شود،فساد این مطلب روشن است و نیازی به دلیل ندارد.و اگر منظور آقاضیاء این است که شارع در زمان جعل و انشاء حکم هیچ دوئیتی نمی بیند،اگرچه در واقع و نفس الامر مغایرت و دوئیت وجود داشته باشد،یا اگر دوئیت و مغایرت از نگاه دیگری وجود داشته باشد،مرحوم امام می فرماید:لازمه این نظر این است که اوامر و