- مقدمه 1
- اشاره 7
- 1-تعریف مرحوم شیخ انصاری 7
- تعریف حکم ظاهری و حکم واقعی از دیدگاه فقها 7
- 2-تعریف مرحوم آخوند 8
- 3-تعریف مرحوم مظفر 9
- 4-تعریف مرحوم مشکینی 10
- 5-تعریف نظر پژوهشگر پایان نامه 11
- 1-جمع 12
- 2-حکم 12
- تعریف مفاهیم و اصطلاحات کلیدی 12
- 3-حکم تکلیفی 15
- 4-در جایی دیگر حکم تکلیفی چنین تعریف شده است 16
- 5-حکم تکلیفی واقعی و حکم تکلیفی ظاهری 17
- 4-حکم وضعی 17
- 6-کیفیت جمع 18
- 7-ملاکات احکام 18
- 8-تنافی از حیث مبدأ 18
- 9-تنافی از حیث منتهی 19
- اشکالات تعبد به ظنون از نظر ابن قبه 20
- اشاره 20
- نظر مرحوم شیخ درباره امکان و عدم امکان تعبد به ظنون 21
- اشکالات تعبد به ظنون بنا به نظر مشهور 22
- اشاره 22
- 2-اشکالات مرحوم آخوند بر نظر مرحوم شیخ 28
- 4-دفاع مرحوم خویی از نظر مرحوم شیخ 29
- 3-اشکال مرحوم نایینی بر نظر مرحوم شیخ 29
- اشاره 32
- محاذیری که در تعبد به ظن مورد توهم واقع شده است 35
- اشاره 35
- ج)محذور سوم:اجتماع اراده وجوبیه و تحریمیه 44
- د)محذور چهارم:تدافع و تعارض بین ملاکات احکام 46
- ه)بیان متأخرین از محاذیر تعبد به ظنون در نظر مرحوم خویی 46
- دیدگاه امام خمینی رحمه الله 49
- اشاره 49
- اشاره 49
- 1-بررسی راه کار مرحوم محقق نایینی 49
- اشاره 50
- قسم اول:طرق و امارات 50
- اشکالات مرحوم امام بر این راه حل 51
- قسم دوم:اصول محرزه 56
- قسم سوم:اصول غیرمحرزه 57
- 2-تقسیم شک به دو اعتبار از نگاه مرحوم نایینی 58
- اشاره 58
- اشاره 67
- اشکالات مرحوم امام بر نظر مرحوم آقاضیاء 72
- اشاره 76
- 4-بررسی راه کار مرحوم فشارکی 76
- اشکالات مرحوم امام بر نظر مرحوم فشارکی 80
- اشاره 83
- 5-بررسی راه کار مرحوم امام خمینی 83
- 1-بررسی مسئله امکان تعبد به ظن 87
- 2-دو مقام برای جمع بین احکام ظاهری و واقعی 90
- 3-راه کار مرحوم خویی 104
امتناع این امر است و حکم و شک در حکم را از حالات قرار داده که بعد از مرتبه موضوع و ملحق به آن می باشد.ایشان قائل است که لحاظ حکم در ذات موضوع ممتنع است و اگر مراد ایشان از لحاظ ذات مجردی از حکم این باشد که شارع موضوع حکم واقعی را ملاحظه می کند به صورت لابشرط از هر قیدی حتی قید تجرد از حکم،در این صورت این گونه لحاظ در هر مرتبه ای محفوظ است،هم در مرتبه حکم واقعی و هم در مرتبه حکم ظاهری.مرحوم امام می فرماید:در این صورت این طبیعت منقسم می شود به موضوعی که حکمش معلوم است و موضوعی که حکمش مشکوک است و در این صورت باز محذور اجتماع ضدین باقی می ماند.
نتیجه این شد که طبق نظر مرحوم امام،این راه حل نیز نتوانست معضل و مشکل اجتماع ضدین را حل کند و اشکال هم چنان به قوت خود باقی است؛یعنی با این راه کار که ایشان ارائه داد نه مشکل اجتماع ضدین مرتفع گردید و نه محذور اجتماع مثلین.
5-بررسی راه کار مرحوم امام خمینی
اشاره
امام خمینی رحمه الله در بحث«وجه الجمع بین الاحکام الواقعی و الظاهری» (1)می فرماید:احکام واقعی و خطابات اولیه اگرچه مقید به حال علم نیستند و اختصاصی به عالمین(احکام و خطابات)ندارد،ولی در این جا این احکام و خطابات به عناوین تعلق می گیرد و متوجه مکلف می شود برای انبعاث مکلف از مأموربه و نیز برای این که مکلف به طرف انجام مأموربه تحریک شود.هیچ اشکالی هم وجود ندارد که
1- (1) .امام خمینی،روح الله،انوار الهدایه،ج1،ص199.