- مقدمه 1
- اشاره 7
- 1-تعریف مرحوم شیخ انصاری 7
- تعریف حکم ظاهری و حکم واقعی از دیدگاه فقها 7
- 2-تعریف مرحوم آخوند 8
- 3-تعریف مرحوم مظفر 9
- 4-تعریف مرحوم مشکینی 10
- 5-تعریف نظر پژوهشگر پایان نامه 11
- 2-حکم 12
- تعریف مفاهیم و اصطلاحات کلیدی 12
- 1-جمع 12
- 3-حکم تکلیفی 15
- 4-در جایی دیگر حکم تکلیفی چنین تعریف شده است 16
- 4-حکم وضعی 17
- 5-حکم تکلیفی واقعی و حکم تکلیفی ظاهری 17
- 8-تنافی از حیث مبدأ 18
- 7-ملاکات احکام 18
- 6-کیفیت جمع 18
- 9-تنافی از حیث منتهی 19
- اشکالات تعبد به ظنون از نظر ابن قبه 20
- اشاره 20
- نظر مرحوم شیخ درباره امکان و عدم امکان تعبد به ظنون 21
- اشاره 22
- اشکالات تعبد به ظنون بنا به نظر مشهور 22
- 2-اشکالات مرحوم آخوند بر نظر مرحوم شیخ 28
- 3-اشکال مرحوم نایینی بر نظر مرحوم شیخ 29
- 4-دفاع مرحوم خویی از نظر مرحوم شیخ 29
- اشاره 32
- محاذیری که در تعبد به ظن مورد توهم واقع شده است 35
- اشاره 35
- ج)محذور سوم:اجتماع اراده وجوبیه و تحریمیه 44
- د)محذور چهارم:تدافع و تعارض بین ملاکات احکام 46
- ه)بیان متأخرین از محاذیر تعبد به ظنون در نظر مرحوم خویی 46
- دیدگاه امام خمینی رحمه الله 49
- اشاره 49
- اشاره 49
- 1-بررسی راه کار مرحوم محقق نایینی 49
- اشاره 50
- قسم اول:طرق و امارات 50
- اشکالات مرحوم امام بر این راه حل 51
- قسم دوم:اصول محرزه 56
- قسم سوم:اصول غیرمحرزه 57
- 2-تقسیم شک به دو اعتبار از نگاه مرحوم نایینی 58
- اشاره 58
- اشاره 67
- اشکالات مرحوم امام بر نظر مرحوم آقاضیاء 72
- اشاره 76
- 4-بررسی راه کار مرحوم فشارکی 76
- اشکالات مرحوم امام بر نظر مرحوم فشارکی 80
- اشاره 83
- 5-بررسی راه کار مرحوم امام خمینی 83
- 1-بررسی مسئله امکان تعبد به ظن 87
- 2-دو مقام برای جمع بین احکام ظاهری و واقعی 90
- 3-راه کار مرحوم خویی 104
دیدگاه آیت الله خویی رحمه الله
1-بررسی مسئله امکان تعبد به ظن
بعد از بیان نظر امام خمینی رحمه الله،به تبیین نظر مرحوم خویی در این بحث می پردازیم.
ایشان مسئله امکان تعبد به ظن را در سه جهت مورد تحلیل و بررسی قرار داده است:
جهت اول؛در آن مقدمه مسئله مطرح می شود.
جهت دوم؛به بیان اصل بحث یعنی امکان تعبد به ظنون و عدم امکان آن می پردازد.
جهت سوم؛درباره وقوع تعبد به ظنون بحث می کند.
ایشان در جهت اول و مقدمه می فرماید:نه تنها شکی وجود ندارد که ظن مانند قطع نیست،بلکه سزاوار هم نیست کسی در این باره شک کند،چرا که حجیت از لوازم و مقتضیات قطع می باشد،ولی ظن بنفسه هرگز چنین ویژگی ندارد.تفاوتی هم ندارد که حجیت قطع به نحو علت تامّه باشد که قطع به یک امر علت برای حجیت آن شود و چه به نحو اقتضا که قطع مقتضی حجیت باشد.به تعبیر دیگر،حجیت یا از لوازم و ذاتیات قطع می باشد-البته ذاتی باب برهان نه ذاتی باب ایساغوجی-یا از مقتضیات قطع.
دلیل این که ظن مثل قطع نیست به جهت ویژگی و خصوصیتی است که در قطع وجود دارد ولی در ظن نیست و آن ویژگی،انکشاف واقع و عدم احتمال خلاف است؛در حالی که در ظن هم احتمال خلاف وجود دارد و هم انکشاف واقع نیست.صرف رجحانی موجود