آسیب شناسی تمدن اسلامی مبتنی بر اندیشه های سیدحسین نصر صفحه 25

ب) ارتباط سنت و سنت گرایی

یکی از آسیب های بحث سنت(1) ، قلب معنای سنت در اذهان عموم، از جمله پژوهشگران است. این امر تا آن جا شایع است که بسیاری از اندیشمندان سنت گرا را به واکنش واداشته است. ازاین رو، رنه گنون از پیشگامان مکتب سنت گرایی در دهه پنجاه میلادی می گوید که در عصر ما، معنای سنت مانند بسیاری از مفاهیم و کلمات از معنای حقیقی خود، آگاهانه یا ناآگاهانه منحرف شده است.(2)

برخلاف تصور کم و بیش شایع، سنت از منظر سنت گرایان به معنای عرف، عادات و آداب و رسوم گذشته و الگوهای فکری موروثی یا هر آن چیزی که به قبل از عصر مدرن تعلق دارد، نیست.(3) به باور اینان، آن چه سنت خوانده می شود، معنا و مقصودی بسیار دقیق تر از آن چیزی که در اذهان مردم رایج است، دارد. اینان سنت را چیزی جز گوهر الهی نمی دانند. به اعتقاد آنها سنت، عرصه های مختلف فلسفی، فکری، اجتماعی و هنری را پوشش می دهد.

1- (1) . Tradition.
2- (2) رنه گنون، سیطره کمیت و علائم آخرالزمان، ترجمه: علی محمد کاردان، ص 241.
3- (3) همان، ص 244. سنت، کاربردهای گوناگونی دارد. در قرآن نیز سنت در دو معنای منفی و مثبت به کار رفته است. در آیه 170 سوره بقره آن جا که از سنت گذشتگان صحبت می شود، معنای منفی اراده شده، ولی در آیه 35 سوره فاطر از سنت به عنوان قوانین و نوامیس تغییرناپذیر مطلق الهی که در تمامی وجود ساری و جاری است، صحبت به میان آمده است. وقتی از سنت در نزد سنت گرایان سخن به میان می آید، معمولاً حتی در مجامع آکادمیک نیز به گونه ای با خلط معنای سنت روبه رو هستیم. برای مثال ر. ک: آنتونی گیدنز، جهان رها شده، ترجمه: دکترعلی اصغر سعیدی و یوسف حاجی عبدالوهاب، ص 72-76.