آسیب شناسی تمدن اسلامی مبتنی بر اندیشه های سیدحسین نصر صفحه 48

بوده و خواهد بود. اسلام خود را رجعت به حقیقتی می داند که فراتر و ورای همه وقایع تاریخی قرار دارد. به اعتقاد وی پیامبر صلی الله علیه و آله تأکید داشته که هیچ چیز جدیدی ارائه نداده؛ بلکه فقط حقیقتی که همواره وجود داشته را دوباره تصدیق و تصریح کرده است.(1) این ویژگی ازلی پیام اسلام، نه تنها در جوهرهْ جهانی بودن و سادگی آن، بلکه در نگرش جامع اسلام به مذاهب و اشکال معرفتی پیشین وجود دارد. اسلام همواره ادعا داشته که پیامبران پیشین ابراهیمی و حتی پیش از ابراهیم علیه السلام مثل نوح علیه السلام و آدم علیه السلام به اسلام تعلق دارند؛ تا جایی که این شخصیت های اصلی مذهبی و معنوی، در پارسایی روزمره اسلامی نقش مهم تری - حتی بسیار بیشتر از نقش آنها در زندگی مذهبی مسیحیان - دارند.(2) به باور نصر، اسلام در جهان غیرِ سامی، مانند ایران، هند و مناطق دیگر نیز اصول جهان شمول و وحیانی خود را اعمال نمود. بدین ترتیب بسیاری از فلسفه ها و اندیشه های جهان کهن، به شرط آن که از اصل وحدانیت پیروی یا بر آن تصریح کنند، به زیبایی و سهولت در دورنمای اندیشه اسلامی قرار گرفت و ازاین رو وارد خانوادهْ بزرگی شد که پیام وحدانیت خداوند را برای هر فرد و قومی به ارمغان آوردند. بنابراین شکل گیری و توسعه آیین فکری اسلامی، به مثابه گنجینه بسیار عظیمی از حکمت جهان کهن - از میراث اسکندر یونانی گرفته، تا مواریث هندی - یکی از نتایج این ویژگی ازلی اسلام بوده است.(3)

1- (1) در سوره غاشیه، آیات 21 و 22 به این مهم اشاره شده است.
2- (2) مذهب، تاریخ و تمدن، ص 6.
3- (3) ر. ک: همان، ص 5 و 6.