- پیش گفتار 1
- الف) معرفی اجمالی 10
- 1. سید حسین نصر 10
- یکم) سیر آموزشی و فکری نصر (در دوران تحصیل) 12
- ب) آراء، افکار و جایگاه علمی نصر 12
- دوم) فعالیت های علمی نصر در ایران (پس از اتمام تحصیلات رسمی) 15
- سوم) فعالیت های علمی نصر در خارج از ایران 17
- 2. مکتب سنت گرایی 22
- اشاره 22
- الف) تاریخچه سنت گرایی 23
- ب) ارتباط سنت و سنت گرایی 25
- اشاره 28
- ج) سنت گرایان و تمدن 28
- یکم) حکمت خالده 28
- دوم) دین 30
- سوم) تجدد 32
- الف) معنای لغوی تمدن 34
- 3. ره یافتی بر تمدن (با تکیه بر آراء و اندیشه های نصر) 34
- اشاره 34
- ب) تعریف اصطلاحی تمدن و تطور آن 35
- ج) انواع تمدن 40
- یکم) تمدن سنتی 40
- اشاره 40
- 1. تمدن اسلامی در اندیشهْ نصر 42
- الف) مفهوم تمدن اسلامی 42
- ب) پیشینه تمدن اسلامی 45
- ج) مبانی تمدن اسلامی 47
- اشاره 47
- یکم) قرآن 49
- دوم) پیامبر صلی الله علیه و آله 53
- سوم) انسانِ مسلمان 57
- 2. روش نصر در تبیین تمدن اسلامی 60
- الف) رهیافت سنتی به آموزه های اسلام 60
- ب) تأثیر سنت گرایی بر روش نصر 62
- ج) انسان در تبیینِ نصر از تمدن اسلامی 64
- د) پی گیری وحدت و انسجام در تمدن اسلامی 66
- 3. چرایی آسیب شناسی تمدن اسلامی از منظر نصر 67
- الف) اعتقاد به زنده بودن تمدن اسلامی و موجودیتِ آن 67
- ب) شناخت وسیع از تمدن اسلامی و تمدن غرب 73
- ج) دفاع عقلانی و روشمند از تمدن اسلامی 79
- الف) تعریف، اهمیت و هدف آسیب شناسی 83
- اشاره 83
- 4. معیار نصر برای آسیب شناسی تمدن اسلامی 83
- ب) وجوه آسیب شناسی در اندیشهْ نصر 85
- 1. عرصه علم و دانش 88
- الف) بنیان علم؛ سنتی یا جدید 88
- ب) برگرفتن علم جدید در تمدن اسلامی 93
- ج) ساختار تعلیم و تربیت 99
- د) رویکرد علما و روشن فکران 104
- 2. فرهنگ و آداب و رسوم 110
- اشاره 110
- الف) گُسست فرهنگی 111
- اشاره 111
- یکم) گُسست زمانی (تاریخی) 111
- دوم) گُسست مکانی (جغرافیایی) 114
- یکم) دین و شریعت 118
- ب) آسیب در نهادهای فرهنگی 118
- ج) تقدس زدایی از آداب و رسوم و فضای فرهنگ اسلامی 130
- الف) چالش در رابطه دین و سیاست 134
- 3. سیاست و حکومت 134
- اشاره 137
- ب) تضاد مبنایی جنبش های سیاسی معاصر 137
- یکم) واکنشی 138
- دوم) کنشی [سنتی] 143
- ج) ملی گرایی 145
- الف) علم و فناوری مدرن 148
- 1. علم و دانش 148
- ب) مطالعات شرق شناسی درباره تمدن اسلامی 151
- 2. آسیب های فرهنگی در پرتو جهانی سازی 157
- اشاره 157
- اشاره 161
- الف) اشاعه تجدد (مدرنیته) 161
- یکم) رسانه 162
- دوم) ارائه الگوی رفتار و زندگی غربی 164
- ب) تخریب تصویر اسلام 166
- الف) ایجاد و تشدید اختلافات سیاسی و مذهبی 171
- ب) زنان 176
- ج) آزادی 178
- د) حقوق بشر 181
- منابع فارسی و عربی 192
است، این امر شاید از آن جا ناشی شود که اساساً با وجود اهمیت این موضوعات در دنیای امروز، نصر برای این دیدگاه، اهمیت و ارزشی قائل نیست. در واقع او تفکر و اندیشه ای که بر اساس مجموعه شرایط زمانی - مکانی گذرا استوار شده باشد، مانند آن چه نمایندگان بسیاری از مکتب های فلسفی غرب بدان پای بند می باشند را برخلاف نظام طبیعی امور قلمداد می کند.(1) نصر در مورد افرادی که چنین می اندیشند، می گوید:
«[چنین اندیشیدن] یعنی نواختن سرنا از سرگشاد آن؛ یعنی امور ممکن را معیار داوری دربارهْ امور سرمدی قرار دادن. نتیجهْ چنین برخوردی فقط می تواند پیش رفتی شبیه به همان سیر ویرانگری باشد که اینک در برابر تمدن غربی قرار گرفته است و نفس وجود انسان بر روی زمین را تهدید می کند.»(2)
ج) انسان در تبیینِ نصر از تمدن اسلامی
امروزه یکی از شعارهای اصلی تمدن غربی آن است که مدافع همه جانبه حقوق انسان و بشر است. بنابراین ادعا، انسان و حقوق آن در فرهنگ تمدنی غرب، فرایند روشنی را دنبال می کند. غرب, اعلامیه حقوق بشر را یکی از دست آوردهای عمدهْ مدرنیته و تجدّد برای اصالت دادن به آدمی تلقی می کند. بدین ترتیب اومانیسم و انسان محوری یکی از شعارهای اصلی و اغواکننده دموکراسی غربی به شمار می آید.
دیدگاه سنت گرایانهْ نصر نیز برای انسان در تمدن اسلامی نقش عمده ای در نظر دارد. او با استفاده از آموزه های اسلام که با تمامی
1- (1) ر. ک: اسلام و تنگناهای انسان متجدد، ص 277.
2- (2) همان.