- پیش گفتار 1
- الف) معرفی اجمالی 10
- 1. سید حسین نصر 10
- یکم) سیر آموزشی و فکری نصر (در دوران تحصیل) 12
- ب) آراء، افکار و جایگاه علمی نصر 12
- دوم) فعالیت های علمی نصر در ایران (پس از اتمام تحصیلات رسمی) 15
- سوم) فعالیت های علمی نصر در خارج از ایران 17
- 2. مکتب سنت گرایی 22
- اشاره 22
- الف) تاریخچه سنت گرایی 23
- ب) ارتباط سنت و سنت گرایی 25
- ج) سنت گرایان و تمدن 28
- اشاره 28
- یکم) حکمت خالده 28
- دوم) دین 30
- سوم) تجدد 32
- الف) معنای لغوی تمدن 34
- 3. ره یافتی بر تمدن (با تکیه بر آراء و اندیشه های نصر) 34
- اشاره 34
- ب) تعریف اصطلاحی تمدن و تطور آن 35
- ج) انواع تمدن 40
- یکم) تمدن سنتی 40
- اشاره 40
- 1. تمدن اسلامی در اندیشهْ نصر 42
- الف) مفهوم تمدن اسلامی 42
- ب) پیشینه تمدن اسلامی 45
- اشاره 47
- ج) مبانی تمدن اسلامی 47
- یکم) قرآن 49
- دوم) پیامبر صلی الله علیه و آله 53
- سوم) انسانِ مسلمان 57
- 2. روش نصر در تبیین تمدن اسلامی 60
- الف) رهیافت سنتی به آموزه های اسلام 60
- ب) تأثیر سنت گرایی بر روش نصر 62
- ج) انسان در تبیینِ نصر از تمدن اسلامی 64
- د) پی گیری وحدت و انسجام در تمدن اسلامی 66
- 3. چرایی آسیب شناسی تمدن اسلامی از منظر نصر 67
- الف) اعتقاد به زنده بودن تمدن اسلامی و موجودیتِ آن 67
- ب) شناخت وسیع از تمدن اسلامی و تمدن غرب 73
- ج) دفاع عقلانی و روشمند از تمدن اسلامی 79
- اشاره 83
- الف) تعریف، اهمیت و هدف آسیب شناسی 83
- 4. معیار نصر برای آسیب شناسی تمدن اسلامی 83
- ب) وجوه آسیب شناسی در اندیشهْ نصر 85
- الف) بنیان علم؛ سنتی یا جدید 88
- 1. عرصه علم و دانش 88
- ب) برگرفتن علم جدید در تمدن اسلامی 93
- ج) ساختار تعلیم و تربیت 99
- د) رویکرد علما و روشن فکران 104
- 2. فرهنگ و آداب و رسوم 110
- اشاره 110
- الف) گُسست فرهنگی 111
- اشاره 111
- یکم) گُسست زمانی (تاریخی) 111
- دوم) گُسست مکانی (جغرافیایی) 114
- یکم) دین و شریعت 118
- ب) آسیب در نهادهای فرهنگی 118
- ج) تقدس زدایی از آداب و رسوم و فضای فرهنگ اسلامی 130
- 3. سیاست و حکومت 134
- الف) چالش در رابطه دین و سیاست 134
- اشاره 137
- ب) تضاد مبنایی جنبش های سیاسی معاصر 137
- یکم) واکنشی 138
- دوم) کنشی [سنتی] 143
- ج) ملی گرایی 145
- 1. علم و دانش 148
- الف) علم و فناوری مدرن 148
- ب) مطالعات شرق شناسی درباره تمدن اسلامی 151
- 2. آسیب های فرهنگی در پرتو جهانی سازی 157
- اشاره 157
- الف) اشاعه تجدد (مدرنیته) 161
- اشاره 161
- یکم) رسانه 162
- دوم) ارائه الگوی رفتار و زندگی غربی 164
- ب) تخریب تصویر اسلام 166
- الف) ایجاد و تشدید اختلافات سیاسی و مذهبی 171
- ب) زنان 176
- ج) آزادی 178
- د) حقوق بشر 181
- منابع فارسی و عربی 192
تلفیق اندیشه های تکاملی بنابر فهم متعارف، با تفکر اسلامی، خدمتی را در حق اسلام انجام می دهند، در حقیقت به دام بسیار خطرناکی فرو می افتند و اسلام را در محاصره یکی از موذیانه ترین تعبدیات دروغین انسان متجدد قرار می دهند؛ عقیده ای که می خواهد برای انسان، امکان فراموش کردن خدا را فراهم سازد».(1)
ب) برگرفتن علم جدید در تمدن اسلامی
برگرفتن علم جدید و آسیب شناسی آن از منظر اسلامی، از موضوعاتی است که امروزه، به ویژه در محافل فکری جهان اسلام با اشتیاق و علاقه فراوان، بحث و بررسی می شود. برآیند این بحث و تحلیل عقلانی - تاریخی، به طور قطع در جهت دهی کلی اندیشه و تفکر اسلامی تأثیرگذار خواهد بود. اهمیت نظری این مسئله باعث می گردد تا جریان های مختلف فکری در جهان اسلام، در صدد القای تصور خود از ارتباط میان اسلام و علم جدید و ارائه راهکار عملی در میان مسلمانان برآیند.
در این عرصه دکتر سید حسین نصر، از بینشی خاص برخوردار می باشد. وی معتقد است که سه دیدگاه عمده درباره چگونگی برخورد با علم جدید در تمدن اسلامی وجود دارد:(2)
از جمله رایج ترین دیدگاه ها در دنیای اسلام این است که دانش، دانش است و تفاوتی میان دانش غربی (جدید) و دانش اسلامی وجود
1- (1) اسلام و تنگناهای انسان متجدد، ص 302.
2- (2) سه دیدگاهی که مطرح خواهد شد، برداشتی است از سخن رانی دکتر نصر در مؤسسه تکنولوژی ماساچوست در آمریکا با عنوان «اسلام و علم مدرن» که منبع آن در پایان مطالب ذکر خواهد شد.