معلولان و انتخابات صفحه 166

بازسازی و به خوبی تعمیر کرد و او را در آنجا اسکان داد و امر تدریس آنجا و متولی اوقاف آن را به او تفویض کرد و او معروف به همان مدرسه است.

در نظم و نثر و ادب، نوشته­های بسیاری دارد و کتب تصنیف کرده است که برخی از آن­ها عبارت اند از: شرح المصابیح، شرح المقامات الحریره، کتاب المحیط بفتاوی أقطار البسیط، کتاب العُجاب مع شرحه فی النحو، کتاب الإعجاز مع شرحه فی النحو، کتاب الرُّغاب مع شرحه فی التصریف و کتاب اللطائف و غیره.(1)

علی بن مسهر، او از موالی قریش، حافظ، قاضی موصل و برادر عبدالرحمن قاضی جَبُّل بود. در حدیث او را از ثقات شمرده اند و فقه و حدیث را گردآوری کرد. قضاوت ارمنستان را بر عهده داشت. هنگامی که به آنجا رفت از چشمش اظهار ناراحتی می­کرد. فردی که پیش از او قاضی آنجا بود، به چشم پزشک گفت: میل به چشمش بکش تا کور شود، من هم پولی به تو می­دهم. او هم چنین کرد و بینایی اش از دست رفت و نابینا به کوفه بازگشت. وی در سال 189ق از دنیا رفت، بخاری و مسلم و ابوداود و ترمذی و نسایی و ابن ماجه، از او حدیث و روایت نقل کرده اند.(2)

عمر بن میمون، وی از خاندان بحر بن الرماح، ابوعلی، فقیه و قاضی بلخ، حدود بیست سال قضاوت بلخ را به عهده داشت. در این امر مورد ستایش دیگران بود و از او به صبر و علم و نیکی یاد می شد و در واپسین عمر خویش نابینا گشت. ابو داوود گفته ثقه و مورد اعتماد است. در سال 171ق از دنیا رفت.(3)

محمد بن احمد، ابوجعفر سمنانی، او قاضی موصل، شیخ حنفی و ساکن بغداد بود. از «مرجّی و دار قطنی» حدیث نقل می­کرد. خطیب بغدادی گفته:من دربارۀ او نوشته­ام،­ وی بسیار راستگو، حنفی مذهب، فاضل و باورمند به عقیده اشعری بود و دارای تألیفاتی است. ابن حزم از او یاد کرده و می­گوید: سمنانیِ روشن دل، قاضی موصل، از بزرگترین یاران باقلانی و از پیشتازان مذهب اشعری در زمان خود بود، ولی بعدا به تقبیح او پرداخت. وی در سال 444ق از دنیا رفت.(4)

محمد بن احمد مِزی، او امام جماعت موقت مسجد اموی، پیشوای موشکاف بود و در نزد شیخ شمس الدین بن ابراهیم بن ساعد أکفانی، درس خواند. شیخ شمس الدین، او را به خاطر ذهن سرشارش، بسیار ستایش می­کرد. وی «الشاطبیه» را حفظ بود. انواع قرائت­ها را نقل می­کرد. کمی از علوم عربی، در ذهن داشت. در قرار دادن اُسطرلاب و الارباع چنان مهارت داشت که بهتر و با ظرافت تر

1- . همان، ص 199-200.
2- . همان، ص215.
3- . همان، ص217.
4- . همان، ص234.