معلولان و انتخابات صفحه 20

یوسف پس از اینکه عزیر مصر برایش مشکلاتی ایجاد کرد و زندانی شد، خودش را به زندانیان این گونه معرفی می کند: من تابع ملت پدرانم اسحاق و ... هستم، برای خداوند شریک قائل نیستیم. ملت یعنی دین، البته راغب اصفهانی با اینکه چند تفاوت بین ملت و دین قائل شده ولی در ارکان و جوهره ملت و دین را یکی می داند.(1) ولی تفاوت ها و تمایزهای خاص ادیان با ملت بیان می شود؛ مثلاً گفته می شود مله ابراهیم یا مله اسحق یعنی دین ویژه ابراهیم و مشخصات خاص آن. ملت اسحاق هم دینی با ویژگی خاص داشته است.

- ابراهیم، 39: اسحاق هدیه خداوند

الْحَمْدُ لِلّهِ الَّذِی وَهَبَ لِی عَلَی الْکِبَرِ إِسْمَاعِیلَ وَإِسْحَاقَ إِنَّ رَبِّی لَسَمِیعُ الدُّعَاء

حمد خدای را که در سن پیری، اسحاق و اسماعیل را به من بخشید و هدیه کرد.

آیه از قول حضرت ابراهیم نقل می کند که می گفت: اینکه در سن پیری من و ساره بچه دار شدیم، همه بخشش خداوند است. برخی سن ابراهیم را به هنگام زاده شدن اسماعیل، 99 سال و به هنگام زاده شدن اسحاق 112 سال می دانند.(2)

- مریم، 49-50: اسحاق عطیه الهی

فَلَمَّا اعْتَزَلَهُمْ وَمَا یَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللّه وَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَیَعْقُوبَ وَکُلًّا جَعَلْنَا نَبِیًّا (49) وَوَهَبْنَا لَهُم مِّن رَّحْمَتِنَا وَجَعَلْنَا لَهُمْ لِسَانَ صِدْقٍ عَلِیًّا (50)

یعنی همین که ابراهیم از آنها و بت های آنان که به جای خدا می پرستیدند کناره گرفت، اسحاق و یعقوب را به او بخشیدیم.

در این آیه اسحاق هبه و عطیه خداوند به ابراهیم دانسته شده اما این بخشش بدون دلیل نبوده بلکه پاداش بت شکنی ابراهیم است.

در این آیات دوبار فعل وهبنا (بخشیدیم، اهدا کردیم) به کار رفته اما محتوای بخشش ها متفاوت است. در آیه 49، اسحاق و یعقوب موهوب اند و گیرنده بخشش، ابراهیم است، مورد بخشش هم اسحاق و یعقوب اند. اما در آیه 50، موهب الیه، موهوب و مورد بخشش رحمت الهی است.(3)

- مریم، 49: انتصاب اسحاق به مقام نبوت

فَلَمَّا اعْتَزَلَهُمْ وَمَا یَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللّه وَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَیَعْقُوبَ وَکُلًّا جَعَلْنَا نَبِیًّا

یعنی به دلیل دوری ابراهیم از بت ها و بت پرستی، اسحاق و اسماعیل را به او بخشیدیم و هر یک را پیامبر قرار دادیم.

در این آیه دو امتیاز و شأن برای اسحاق در نظر گرفته شده: یکی هبه بودن حضرت؛ دوم انتصاب اسحاق به مقام نبوت است.

هر دو مقام نتیجه مبارزه با شرک و بت پرستی است. این درس برای همه مردم به ویژه برای نابینایان در همه زمان ها و دوره ها مطرح است. اگر خداگرا شوند و به ارزش های خدایی برگردند و عمل

1- . مفردات راغب، ص492.
2- . تفسیر نمونه، ج10، ص363- 364.
3- . ترجمه تفسیر المیزان، ج14، ص81.