- سخن مجمع 1
- اشاره 27
- جانشینی ابوطالب به جای پدرش 34
- ابوطالب از دیدگاه ثابت بن جابر و اکثم 36
- اشاره 37
- روش اوّل 43
- روشهای حمایت ابوطالب از پیامبر(صلی الله علیه و آله) 43
- روش دوّم 46
- روش سوّم 48
- روش چهارم 51
- روش پنجم 52
- اشاره 56
- مواضع ابوطالب در مقابل اقدامات سران قریش 59
- اقدام اوّل 59
- اقدام دوّم 60
- اقدام سوّم 61
- اقدام چهارم 64
- اقدام ششم 65
- اقدام پنجم 65
- اوّل: موضع رسول خدا(صلی الله علیه و آله) 69
- دوّم: موضع ائمّۀ اطهار 73
- سوّم: شهادت صحابه به ایمان ابوطالب 79
- اوّل: ریشه های تاریخی برای تکفیر ابوطالب 83
- اشاره 83
- سوّم: مناقشه در دلایل قایلان به کفر ابوطالب 98
- اشاره 98
- نقد و نظرهایی دربارۀ روایت سعید بن مسیّب 107
- اشاره 128
- منابع اثبات کفر ابوطالب 128
- اشاره 136
- حدیث ضحضاح 136
- 1- ضعف اسناد روایت ضحضاح 137
- 2- متن حدیث ضحضاح مخالف کتاب و سنّت است 140
برادرزاده اش پا را از حد فراتر گذاشت تا: تَبَّتْ یَدَا أَبِی لَهَبٍ وَتَبَّ شد و همسرش نیز حَمَّالَهَ الْحَطَبِ گردید. و عبّاس در جنگ بدر اسیر شد و سپس با فدیه ای زیاد آزاد گردید و دوباره به مکّه بازگشت؟! اینها سؤالاتی که به هر ذهنی خطور می کند و باید جوابهای مستدل و روشنی به آنها داد. (1)
در آخر این بحث، حدیثی را مورد نقد و بررسی قرار می دهیم که مستمسکی برای قایلان به کفر ابوطالب بوده است و به «حدیث ضحضاح» مشهور است.
حدیث ضحضاح
اشاره
بعضی از منابع روایی از قبیل صحیح بخاری (2) و مسلم از راویانی نظیر: سفیان بن سعید ثوری، عبدالملک بن عمیر، عبدالعزیز بن محمّد در آوردی، حدیثی را نقل کرده اند و آن را به رسول خدا(صلی الله علیه و آله) نسبت داده اند. آنان نقل کرده اند که رسول خدا(صلی الله علیه و آله) دربارۀ ابوطالب فرمود:
«وَ جَدتُه فی غمراتِ النار فَأَخرجتُهُ الی ضحضاح».
«او را در میان آتش غوطه ور دیدم، امّا او را به کنارۀ آتش آوردم».
و فرمود:
1- (1) - عقیده ابی طالب، سیّد طالب رفاعی: 42 - 30.
2- (2) - صحیح بخاری: 4/ 247، ابواب المناقب، قصّۀ ابی طالب.