پیشرفت معلولان صفحه 31

به ویژه جریان اصلاح گرا در عثمانی و دوره تنظیمات در او بسیار تأثیر داشت. تنظیمات یا اصلاحات در سلطنت سلطان عبدالمجید و صدارت رشید پاشا آغاز شد و به صدور فرمان معروف «خط شریف گلخانه» (شعبان 1255) انجامید.(1) به دنبال آن «خط همایون» (محرم 1256) و «خط همایون ثانی» (محرم 1261) اعلام گشت. این سه منشور پایه اصلاحات را در مرحله نخست عصر تنظیمات بنا گزارد. دو عامل عمده در پیشرفت آن مؤثر بود.(2)

تنظیمات نهضت نوگرایی و اصلاح طلبی در همه شئون جامعه عثمانی به ویژه در زمینه تعلیم و تربیت در سده 13ق/ 19ق بود. عبدالمجید پادشاه عثمانی که به پدر تنظیمات مشهور است، طی فرمانی در 1261ق خواهان استفاده از علوم و فنون جدید و تأسیس مدارس جدید شد. وزارت معارف در همین دوره پی ریزی شد. انواع مدارس جدید برای قشرهای مختلف جامعه عثمانی از جمله برای افراد دارای معلولیت تأسیس شد.(3)

امیرکبیر در مدت اقامت در عثمانی در جریان مذاکرات عهدنامه ارزروم که مقارن دوره اول تنظیمات بود با جریان تنظیمات مستقیماً آشنا شد و با مصطفی رشید پاشا، طراح تنظیمات مراوده داشت.(4)

نتایج و ثمره ها

امیرکبیر پس از مطلع شدن با دیدن وضع معلولین در چند کشور، تجربه هایش را به ایران منتقل کرد. او درصدد تحولات در امور مختلف معلولین ایران بود و می خواست به وضعیت اسف بار معلولان خاتمه دهد و با الگوبرداری از نگاه های انسان مدارانه و توسعه محور موجود در غرب سعی در ایجاد تغییرات مشابهی در ایران بود.

1- . دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج16، ص 223-227.
2- . امیرکبیر و ایران، ص183.
3- . تاریخ امپراطوری عثمانی، ج2، ص 190-195.
4- . دائره المعارف بزرگ اسلامی، ج16، ص227.