پیشرفت معلولان صفحه 55

برود، سینه مال حرکت می کرد.(1)

- برای شکار به جاجرود رفته در شکارگاه اکبری را دیدم، یک عینک گذاشته است که یک شیشه چشمش شکسته است. چشمش مثل کاسه خشک شده است. چشم پدرش خان کوره، چشمش کور شده است.(2)

- امروز گفتند آقا سید محمدباقر جمارانی معروف فلج شده است. خیلی مفلوک شده. او گرگ یراق حاجی ملاعلی بود.(3)

- میرزا محمدعلی ناظم الملک یک چشم از مشهد وارد شد.(4)

مجموعاً ناصرالدین شاه، در دوازده مورد اظهار نظر کرده است که عیناً نقل کردم. البته فقط در یک جلد کتاب خاطرات که مربوط به سال 1306ق است. اما ناصرالدین شاه در کتاب دیگری هم اظهاراتی دارد که نقل می کنم و پس از آن به تجزیه و تحلیل آنها می پردازم.

سفرنامه به فرنگستان

خاطرات روزانه ناصرالدین شاه در سفر به فرنگستان منتشر شده که مشخصات این کتاب در پایان می آید، و اینجا گزارشی که پادشاه درباره معلولیت داشته می آورم. البته مهم ترین آنها دو مطلب است:

- ناصرالدین شاه اولین پادشاه ایرانی بود که در سفر به اروپا، از محل نگهداری معلولین در پاریس و آلمان بازدید کرد و آموزش و پرورش آنها، مهارت آموزی، فراگیری خط بریل توسط نابینایان و فراگیری زبان اشاره توسط ناشنوایان و دیگر فعالیت های این مراکز را از نزدیک مشاهده کرد. برای او بسیار تعجب آور بود.(5)

- گدایی (نام محترمانه آن تکدی گری) به دلیل فقر و نبود اشتغال در ایران در

1- . همان، ص163.
2- . همان، ص167.
3- . همان، ص203.
4- . همان، ص207.
5- . روزنامه خاطرات ناصرالدین شاه قاجار در سفر دوم فرنگستان، ص184 و روزنامه خاطرات ناصرالدین شاه قاجار در سفر سوم فرنگستان، ص188.