پیشرفت معلولان صفحه 60

و غیره».(1)

مقاله ستاره ایران خواهان توجه ویژه مسئولان به ضعفا و بینوایان شد.(2) قیام خیابانی که شش ماه طول کشید، برای انجام اصلاحات اساسی در زمینه های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی تلاش شد که ایجاد سازمان های عام المنفعه چون دارالعجزه و دارالمساکین و خانه تربیت از جمله برنامه های اجتماعی او بود.(3)

همه اسناد فوق گویای این است که مشروطیت ذاتاً باید نجات بخش معلولان باشد؛ ولی متأسفانه اسناد مشروطیت از نگاه معلولیتی تاکنون بررسی نشده است. البته چنین پروژه ای باید در سطح ملی مطرح شود و از عهده یک یا چند محقق خارج است و لازم است بودجه کلان به آن اختصاص یابد.

اقتصاد و معیشت

جامعه سنتی با اقتصاد سنتی نمی توانست فقر، عدم رفاه و فقدان اشتغال معلولین را در ایران سامان دهی کند. اما با تجربه آموزی از کشورهای پیشرفته، به شیوه های اقتصاد مدرن آگاه شدند و درصدد اجرای آن برآمدند. یکی از پژوهشگران درباره وضع فقر می نویسد:

قراین مستقیمی موجود است که وضعیت اجتماعی معلولان را دقیق تر و مستندتر نشان می دهد. نخستین مسئله ارتباط فقر و معلولیت است که بر اساس مدارک موجود اثبات اینکه اکثر معلولان فقیر بودند کاری دشوار نیست. در طبقه بندی اجتماعی آن روزگار این جایگاه برای آنها تقریباً تثبیت شده بود. گرایش معلولانی که قادر به انجام کارهای یدی نبودند - که اکثر جمعیت معلولان را شامل می شد. و در اقتصاد این چنینی درآمدی نداشتند، تنها تکدی گری (گدایی) بود و امید به منت و مرحمت و لطف آدم هایی داشتند که می توانستند کار کنند و اگر رحمی داشتند بخش اندکی از درآمدهای خود را به اینها اختصاص می دادند. این واقعیت تاریخ آن دوران بود. شواهد محکمی از راویان خارجی و ایرانی از بسیاری

1- . ایران در جنگ بزرگ، احمدعلی سپهر، ص352.
2- . روزنامه خاطرات عین السلطنه، ج8، ص6457.
3- . جنبش آزادیسان شیخ محمد خیابانی، ص 213-230.