ستارگان حرم: اختران حریم معصومه (س) - 24 صفحه 8

شهر قم آمده، مطالبی یافت می شود که در کمتر کتابی می توان یافت. ظاهراً کتابی به قدمت تاریخ قم و به دقّت و توجه نویسنده آن به تمام جزئیات مربوط به یک شهر، در هیچ یک از شهرهای ایران در دست نیست.(1)

نقد

درست است که کتاب قم از ارزش و مکانت ویژه و والایی برخوردار است؛ ولی این به معنای صحت تمامی یافته های آن نیست. حسن قمی - نویسنده کتاب قم - هم، چنین ادّعایی نکرده، بلکه در آن احتمال اشتباه داده است. او در این باره می گوید:

«تصنیف هر مبتدیی و تألیف هر مخترعی از سخن لاغر و فربه و خلل و حشو و زیاده و نقصان، خالی و صافی نباشد... مع هذا من معترفم بدانکه مبلغ و مقدار علم و فهم من این است... و آنچ (آنچه) درین کتاب اتفاق افتاده است از افراط و تفریط در لفظ و فعل، من از آن بری ام؛ چه سخن دیگریست و منسوبست با صاحبش.»(2)

مؤلف محترم، بسیاری از مطالب کتاب خویش را از مآخذی که در دسترس بوده، تأمین کرده است. وی در این باره می گوید:

«من بیشتر از آنچ درین کتاب مسطور است از کتاب های بلدان و بنیان و تواریخ خلفا و از کسانی که ایشان را معرفتی و خبری و دانشی بوده، بدان یاد گرفتم و از صحف و دفاتر موجود به نزدیک ایشان بیرون آوردم. و غرض من درین سخن آنست که چون منکری