- مقدمۀ کنگره 1
- اشاره 2
- سرآغاز 5
- اشاره 5
- دربارۀ این جستار 8
- سپاس 8
- وعده 9
- اشاره 10
- جغرافیای تاریخی قم 10
- دیرینۀ قم 14
- اقسام حاکمان محلی 17
- پایتختی قم و اهمیت سیاسی آن 20
- اشاره 25
- 1 و 2.گیو و گودرز 25
- حاکمان پیش از اسلام 25
- 5.شیرزاد 26
- 4.قباد پسر بیژن(قباد بیژن). 26
- 3.بیژن پسر گیو 26
- قرن اول و دوم 27
- اشاره 27
- حاکمان پس از اسلام 27
- 7.عروه بن زید 28
- 8.یزید بن معاویۀ بجلی 28
- 6.ابو موسی اشعری 28
- 9.مطرّف بن مغیره بن شعبه 29
- 10.یزدان فاذار 30
- 11.خربنداد(/خرپنداد) 37
- 12.مقاتل بن حکیم عکّی 37
- 13.طریف بن غیلان(عجلان) 38
- اشاره 38
- خروج قم از مضافات اصفهان و استقلال اداری 38
- 14.عبد اللّه بن کوشید 45
- 15.عاصم بن کوشید 46
- 17.حمزه بن یسع اشعری 46
- 16.حسن بن تحتاج(تحتاخ) 46
- 18.علی بن حمزه 47
- 20.علی بن عیسی بن ماهان 48
- 19.عامر بن عمران بن عبد اللّه اشعری 48
- 21.هرثمه بن اعین 49
- 22.موسی بن خزرج 50
- قرن سوم 50
- اشاره 50
- 23.احمد بن اسحاق اشعری 51
- 24.یحیی بن عمران 51
- 25.علی بن هشام مروزی 52
- 26.علی بن هاشم 53
- 28.جعفر بن داوود قمی 54
- 27.علی بن عیسی بن موسی طلحی 54
- 29.محمّد بن هاشم بادغیسی 54
- 31.احمد بن منصور 56
- 34.محمّد بن ادریس قمی کاتب 56
- 30.ابو جارود منذر بن منصور 56
- 32.المنتصر بالله 56
- 33.احمد بن محمّد بن رستم 56
- 36.مفلح ترکی 57
- 37.مادرانی 57
- 35.یحیی بن هرثمه 57
- 40.احمد بن علی مرورودی 58
- 38.محمّد بن مجمّع 58
- 39.مفوض الی الله 58
- 41.ابو العباس احمد بن علی 59
- 44.المکتفی بالله 60
- 43.ادکوتکین(یدکوتکین/اذکوتکین) 60
- 42.احمد بن عبد العزیز بن ابی دلف 60
- 45.-48 احمد بن محمّد بن یحیی فیروز و محمّد بن ابی مریم و احمد بن ابی 60
- 46 و 47.عبّاس بن فضل و بشر بن فرج 61
- 48.محمّد بن ابراهیم 61
- 49.برون(بیرون)ترکی 62
- 50.احمد بن محمّد(فیروزان) 63
- 51.کوتکین 64
- 53.یحیی بن اسحاق 64
- 52.اسد بن جمهود 64
- 54.عباس بن عمرو غنوی 65
- 55.حسین بن حمدان 65
- 56.ابو علی احمد بن محمّدبنرستم اصفهانی 68
- 57.محمّد بن ادریس قمی کاتب 68
- قرن چهارم 69
- اشاره 69
- 58.ابو الحسن بن احمد صیمری 70
- 59.احمد بن علی خراسانی 70
- 60.احمد بن علی بن صعلوک 70
- 61.ابو مسلم محمّد بن بحر اصفهانی 71
- 62.علی بن محمّد بن سهل دینوری 72
- 64.مؤیّد الدوله 72
- 63.حسن بن قاسم 72
- 65.اسماعیل جیلی 73
- 66 و 67 جعفر بن احمد بابویه و حسین بن محمّد سردابی 73
- 68.ابو علی حسن بن محمّد قمی 74
- 70.ابو شهاب(یا ابو هاشم)عبد اللّه بن محمّد اصفهانی 75
- 69.زید بن احمد بن بحر اصفهانی 75
- 71.ابو عبد اللّه حسین بن محمّد اصفهانی(کاموئی) 77
- 72.ابو القاسم علی بن محمّد بن حسن کاتب 77
- قرن پنجم 78
- اشاره 78
- 73.شهریوش(شهرنوش/شهربوش) 79
- 75.میر ابو الفضل عراقی 81
- 74.ابو سهل حمدونی 81
- اشاره 82
- 76.ملکشاه سلجوقی 82
- قرن ششم 82
- 77.کوکجه 83
- اشاره 84
- قرن هفتم 84
- 78.آباقا خان 85
- 79.غازان خان 85
- اشاره 87
- قرن هشتم 87
- حکومت خاندانهای محلّی 87
- دورۀ فترت 88
- خاندان صفی 89
- 80.خواجه تاج الدین علی 92
- 81.خواجه علی صفی 93
- 84.خواجه اصیل الدین قمی 95
- 83.خواجه عماد الدین محمود 95
- 82.غیاث الدین امیر محمّد 95
- 85.خواجه ابراهیم قمی 96
- 86.خواجه محمّد قمی 97
- 87.پیر احمد ساده 98
- اشاره 99
- قرن نهم 99
- 89.عبد اللّه پروانچی 101
- 88.امیرزاده خلیل 101
- الف.تیموریان 101
- 90.سعد وقاص 102
- 91.قتلق خواجه 102
- 92.الیاس خواجه 103
- 93.سلطان محمّد بهادر 105
- 95.امیرک احمد بن فیروز شاه 108
- 94.شاه قاضی(غازی) 108
- 96.امیر درویش علی میرک 108
- 97.خواجه یحیی قمی 109
- 98.جهانشاه ترکمان 110
- ب.ترکمانان(آق قویونلوها و قره قویونلوها) 110
- اشاره 110
- 99.شاه ولی قوز 111
- 100.شاه حاجی بیک ورودی همدانی 112
- 101.اسکندر کابدار 113
- 102.اوزون حسن 113
- 103.یعقوب میرزا 115
- 104.منصور بیک سهراب 115
- 105.آیبه سلطان 116
- قرن دهم 116
- 106.اسلمش بیک 117
- دورۀ صفویه 119
- اشاره 119
- 107.شاه اسماعیل صفوی 120
- 108.آقا فتح اللّه خان کمترین 120
- 112.شاه قلی خلیفه 121
- 109.آقا کمال الدین حسین 121
- 111.شاه طهماسب صفوی 121
- 110.دور میش خان شاملو 121
- 113.علیقلی خلیفۀ ذو القدر 122
- 114.القاس میرزا 122
- 115.ولی خلیفۀ شاملو 123
- 116.حیدر بیگ جاپوق(جابوق) 124
- 117.ابراهیم بیگ 125
- 118.علیقلی سلطان ذو القدر 126
- 119.سلیمان خلیفۀ ترکمان 126
- 121.حسن صلایی اصفهانی 128
- 120.حسین خان بیگ شاملو 128
- قرن یازدهم 128
- 122.حسینقلی بیگ 129
- اشاره 130
- دورۀ افشاریان و زندیان 130
- 123.فریدون خان گرجی 131
- 124.حسین خان 132
- 125.نجف خان زندی 133
- دورۀ قاجار 135
- اشاره 135
- قرن سیزدهم 135
- 130.میرزا ابو القاسم 136
- 127.حاجی محمّد حسین خان 136
- 129.اسد اللّه خان 136
- 128.محمّد تقی بیگ 136
- 126.کربلایی حسین بیگ 136
- 132.عبد اللّه خان امین الدوله 137
- 131.حاج حسین صدر اصفهانی 137
- 133.کیکاووس میرزا 138
- 134.آقا خان محلاّتی 139
- 135.میرزا ابو طالب خان قزوینی 141
- 136.ذو الفقار خان 142
- 137.میرزا عبد الباقی خان قزوینی 144
- 139.عبد العلی خان ادیب الملک 144
- 138.جهانسوز خان 144
- 140.محمّد حسین خان شاهسون(شهاب الملک) 145
- 143.میرزا سیّد یوسف خان 146
- 142.میرزا سیّد مهدی 146
- 141.علیخان سنقری ریش بلند 146
- 146.حاجی عباس قلیخان قجر 147
- 144 و 145.میرزا حسن خان و میرزا علی خان. 147
- 147.حاجی حبیب اللّه خان 147
- 148.کامران میرزا 148
- 152.میرزا سیّد مهدی تفرشی 149
- 149.میرزا محمّد حسین 149
- 151.میرزا محمّد حسین 149
- 150.شاهزاده عبّاس میرزا ملک آرا 149
- 154.علی نقی میرزا 150
- 153.محمّد مهدی خان اعتضاد الدوله 150
- 157.سیّد حسین متولی باشی 151
- 155.امین الدوله عبد اللّه خان اصفهانی 151
- 156.سپهدار 151
- 158.محمّد حسن خان معظم الدوله 152
- 159.عبّاس میرزا اعتضاد الدوله 153
- 162.میرزا علی نقی خان مشاور السلطان 154
- 161.میرزا سیّد رضا خان بدیع الملک 154
- 160.نصر اللّه خان امیر تومان 154
- 163.علی اکبر خان کرکری 155
- 165.طاهر تفرشی 155
- اشاره 155
- دورۀ پهلوی 155
- نمایندگان قم در مجلس شورای ملّی 157
- فتح اللّه خان بیگدلی 157
- میرزا علی اصغر دربانی 158
- سیّد ابو الفضل تولیت(تولیتی) 158
- میرزا علیرضا پیشوایی قمی 158
- میرزا ابراهیم مسعودی قمی 158
- شیخ محمود واعظ قمی 158
- میرزا علی حق نویس 158
- محمّد صادق صادقی گیوی(خلخالی) 159
- محمّد رضوانی 159
- سید شفیع شکرایی 159
- احمد طباطبایی قمی 159
- نمایندگان مجلس شورای اسلامی 159
- فضل اللّه صدر 159
- محمّد یزدی 159
- سیّد محمود مدرّسی روحانی 159
- سید طه هاشمی طغر الجردی 160
- محمّد اسماعیلی مقدم 160
- حسین ایرانی 160
- سید محمّد میر محمّد(میر محمّدی) 160
- محمّد علی شرعی 160
- سید علی محمّد یثربی قمی 160
- احمد بیگدلی آذری قمی 160
- محمّد رضا آشتیانی 160
- علی بنایی قمی 160
- فرمانداران قم پس از انقلاب 161
- استانداران قم 161
- کتابنامه 162
نمایند،مهم او به احسن وجه،میسّر است و ملک ری و آن نواحی از ضرر او و لشکریانش ایمن و آسوده خواهد بود».
الیاس خواجه نیز لشکر قم و آن نواحی را یراق کرده،به کمک فرستاد».این بار،کیومرث شکست خورد،زخمی شد و فرار کرد.
جالب است که شاهرخ،کلیه درآمد و خراج نقاط تحت حکومت الیاس خواجه را به تجهیز و تکمیل این لشکر اختصاص داد. (1)
الیاس خواجه،خانۀ مفصّل و مجلّلی در قم ساخته بوده که مناسب نزول امیران بوده است.بعدها(در دهۀ هفتاد سدۀ نهم)اوزون حسن، دستور می دهد که در محوطۀ همان خانه،عمارت بزرگ دیگری نیز بسازند که حکم کاخ زمستانی شاه را داشته است. (2)ساختن این خانه با چنین ویژگیهایی،گویای اهمّیت سیاسی قم در آن دوره است.
حکومت قم و نقاط یادشده تا سال 832 ه.ق.به طور قطع،و از آن پس نیز تا سال 838 ه.ق.احتمالا،به عهدۀ امیر نامبرده بوده است.وی در سال 838 ه.ق.در رادکان(اردکان؟)درگذشت. (3)
93.سلطان محمّد بهادر
وی نوادۀ شاهرخ شاه تیموری،فرزند بایسنقر و معروف به میرزا محمّد بایسنقر بود.او را شاهزاده ای دلیر،ولی سرکش و جاه طلب وصف کرده اند.شاهرخ در سال 846 ه.ق.وی را به حکومت قم و
1- 1) .«قم در قرن نهم هجری»ص 80.
2- 2) .همان،ص 43 و 44.
3- 3) .همان،ص 154.نیز،ر،ک:«خلد برین»(تاریخ تیموریان و ترکمانان)،ص 444.