حاکمان قم صفحه 130

را مأمور کرده که«سر بی سعادت آن کج اندیش را از تن جدا ساخته،به نظر انور رساند». (1)

*

دورۀ افشاریان و زندیان

اشاره

با ضعیف شدن دولت صفوی و بی کفایتی های شاهان آن در آغاز قرن دوازدهم،رفته رفته غروب دولت دویست سالۀ این خاندان فرا می رسید تا اینکه افغان های غلزایی در سمرقند شوریدند و با نیروی نه چندان فراوانی،به سادگی تا اصفهان،پایتخت صفویه،پیش آمدند.

دولت صفوی،با شعار تشیّع به پیش رفته بود.پس افغانها با شعار تسنّن به پیش آمدند تا از حمایت دولت عثمانی و سنّی مذهبان ایران و مناطق مجاور نیز بهره مند گردند؛اما ستارۀ نادر با شعار«وحدت» درخشید و افغانها در سال 1142 ه.ق.پس از هشت سال،از صحنۀ سیاسی ایران،محو شدند.نادر،در سال 1148 ه.ق.تاجگذاری کرد و رسما دولت صفوی را بی اعتبار خواند.او تا سال 1160 ه.ق.که کشته شد،سعی کرد تا از شعار وحدت،بهره ها ببرد. (2)

همان گونه که پیش از این نیز آورده ایم،محور اساسی بسیاری از تحوّلات سیاسی و اجتماعی قم،«مذهب»بوده است.همان طور که ظهور دولت صفوی با شعار تشیّع،بر رونق شهر افزوده بود،در دولت