حاکمان قم صفحه 135

دورۀ قاجار

کریمخان زند در سال 1193 ه.ق.درگذشت.با مرگ او عملا حکومت زندیان،راه سقوط را درپیش گرفت؛چراکه از همان روز،آقا محمّد خان که چون ماری در آستین کریمخان پرورش یافته بود،به سرعت تا تهران آمد و خود را پادشاه خواند.از آن پس تا استقرار کامل دولت قاجار،طولی نکشید.شروع قرن سیزدهم،قرین با اقتدار قاجاریان بود و آنها تا سال 1344 ه.ق.یک قرن و نیمی حکم راندند.

قاجاریه که در اصل از سرسپردگان دربار صفوی بوده اند، بی تعصّب،شیعه بودند.دورۀ آنان،دورۀ آشنایی با غرب و دورۀ انقلاب مشروطیت،پی ریزی قانون اساسی،تأسیس دار الفنون و حوادثی مهم از این دست است.قم در این دوره،حاکمانی از خواص دربار و حتی از میان شاهزادگان داشته است و این،باعث مهم تر شدن آن شده است؛ هرچند برخی با مستندات تاریخی،قم را در این دوره،تبعیدگاه بزرگان دانسته اند.

*

قرن سیزدهم

اشاره

افضل الملک می گوید:«احتمالا یک یا دو نفر از طرف آقا محمّد خان در قم حاکم بوده اند که اسم آنها را نمی دانیم».سپس،نام برخی از حاکمان عهد فتحعلی شاه را بازگو می کند (1)و در جای دیگر می گوید: