- مقدمۀ کنگره 1
- اشاره 2
- سرآغاز 5
- اشاره 5
- دربارۀ این جستار 8
- سپاس 8
- وعده 9
- اشاره 10
- جغرافیای تاریخی قم 10
- دیرینۀ قم 14
- اقسام حاکمان محلی 17
- پایتختی قم و اهمیت سیاسی آن 20
- 1 و 2.گیو و گودرز 25
- اشاره 25
- حاکمان پیش از اسلام 25
- 5.شیرزاد 26
- 4.قباد پسر بیژن(قباد بیژن). 26
- 3.بیژن پسر گیو 26
- قرن اول و دوم 27
- اشاره 27
- حاکمان پس از اسلام 27
- 7.عروه بن زید 28
- 8.یزید بن معاویۀ بجلی 28
- 6.ابو موسی اشعری 28
- 9.مطرّف بن مغیره بن شعبه 29
- 10.یزدان فاذار 30
- 11.خربنداد(/خرپنداد) 37
- 12.مقاتل بن حکیم عکّی 37
- خروج قم از مضافات اصفهان و استقلال اداری 38
- 13.طریف بن غیلان(عجلان) 38
- اشاره 38
- 14.عبد اللّه بن کوشید 45
- 16.حسن بن تحتاج(تحتاخ) 46
- 17.حمزه بن یسع اشعری 46
- 15.عاصم بن کوشید 46
- 18.علی بن حمزه 47
- 20.علی بن عیسی بن ماهان 48
- 19.عامر بن عمران بن عبد اللّه اشعری 48
- 21.هرثمه بن اعین 49
- اشاره 50
- قرن سوم 50
- 22.موسی بن خزرج 50
- 24.یحیی بن عمران 51
- 23.احمد بن اسحاق اشعری 51
- 25.علی بن هشام مروزی 52
- 26.علی بن هاشم 53
- 27.علی بن عیسی بن موسی طلحی 54
- 29.محمّد بن هاشم بادغیسی 54
- 28.جعفر بن داوود قمی 54
- 30.ابو جارود منذر بن منصور 56
- 32.المنتصر بالله 56
- 31.احمد بن منصور 56
- 33.احمد بن محمّد بن رستم 56
- 34.محمّد بن ادریس قمی کاتب 56
- 37.مادرانی 57
- 36.مفلح ترکی 57
- 35.یحیی بن هرثمه 57
- 40.احمد بن علی مرورودی 58
- 39.مفوض الی الله 58
- 38.محمّد بن مجمّع 58
- 41.ابو العباس احمد بن علی 59
- 44.المکتفی بالله 60
- 43.ادکوتکین(یدکوتکین/اذکوتکین) 60
- 45.-48 احمد بن محمّد بن یحیی فیروز و محمّد بن ابی مریم و احمد بن ابی 60
- 42.احمد بن عبد العزیز بن ابی دلف 60
- 46 و 47.عبّاس بن فضل و بشر بن فرج 61
- 48.محمّد بن ابراهیم 61
- 49.برون(بیرون)ترکی 62
- 50.احمد بن محمّد(فیروزان) 63
- 53.یحیی بن اسحاق 64
- 52.اسد بن جمهود 64
- 51.کوتکین 64
- 55.حسین بن حمدان 65
- 54.عباس بن عمرو غنوی 65
- 57.محمّد بن ادریس قمی کاتب 68
- 56.ابو علی احمد بن محمّدبنرستم اصفهانی 68
- اشاره 69
- قرن چهارم 69
- 59.احمد بن علی خراسانی 70
- 60.احمد بن علی بن صعلوک 70
- 58.ابو الحسن بن احمد صیمری 70
- 61.ابو مسلم محمّد بن بحر اصفهانی 71
- 62.علی بن محمّد بن سهل دینوری 72
- 64.مؤیّد الدوله 72
- 63.حسن بن قاسم 72
- 66 و 67 جعفر بن احمد بابویه و حسین بن محمّد سردابی 73
- 65.اسماعیل جیلی 73
- 68.ابو علی حسن بن محمّد قمی 74
- 69.زید بن احمد بن بحر اصفهانی 75
- 70.ابو شهاب(یا ابو هاشم)عبد اللّه بن محمّد اصفهانی 75
- 71.ابو عبد اللّه حسین بن محمّد اصفهانی(کاموئی) 77
- 72.ابو القاسم علی بن محمّد بن حسن کاتب 77
- قرن پنجم 78
- اشاره 78
- 73.شهریوش(شهرنوش/شهربوش) 79
- 75.میر ابو الفضل عراقی 81
- 74.ابو سهل حمدونی 81
- اشاره 82
- 76.ملکشاه سلجوقی 82
- قرن ششم 82
- 77.کوکجه 83
- اشاره 84
- قرن هفتم 84
- 79.غازان خان 85
- 78.آباقا خان 85
- قرن هشتم 87
- اشاره 87
- حکومت خاندانهای محلّی 87
- دورۀ فترت 88
- خاندان صفی 89
- 80.خواجه تاج الدین علی 92
- 81.خواجه علی صفی 93
- 84.خواجه اصیل الدین قمی 95
- 82.غیاث الدین امیر محمّد 95
- 83.خواجه عماد الدین محمود 95
- 85.خواجه ابراهیم قمی 96
- 86.خواجه محمّد قمی 97
- 87.پیر احمد ساده 98
- قرن نهم 99
- اشاره 99
- 89.عبد اللّه پروانچی 101
- الف.تیموریان 101
- 88.امیرزاده خلیل 101
- 91.قتلق خواجه 102
- 90.سعد وقاص 102
- 92.الیاس خواجه 103
- 93.سلطان محمّد بهادر 105
- 95.امیرک احمد بن فیروز شاه 108
- 94.شاه قاضی(غازی) 108
- 96.امیر درویش علی میرک 108
- 97.خواجه یحیی قمی 109
- 98.جهانشاه ترکمان 110
- ب.ترکمانان(آق قویونلوها و قره قویونلوها) 110
- اشاره 110
- 99.شاه ولی قوز 111
- 100.شاه حاجی بیک ورودی همدانی 112
- 102.اوزون حسن 113
- 101.اسکندر کابدار 113
- 104.منصور بیک سهراب 115
- 103.یعقوب میرزا 115
- 105.آیبه سلطان 116
- قرن دهم 116
- 106.اسلمش بیک 117
- اشاره 119
- دورۀ صفویه 119
- 108.آقا فتح اللّه خان کمترین 120
- 107.شاه اسماعیل صفوی 120
- 111.شاه طهماسب صفوی 121
- 109.آقا کمال الدین حسین 121
- 112.شاه قلی خلیفه 121
- 110.دور میش خان شاملو 121
- 113.علیقلی خلیفۀ ذو القدر 122
- 114.القاس میرزا 122
- 115.ولی خلیفۀ شاملو 123
- 116.حیدر بیگ جاپوق(جابوق) 124
- 117.ابراهیم بیگ 125
- 118.علیقلی سلطان ذو القدر 126
- 119.سلیمان خلیفۀ ترکمان 126
- 121.حسن صلایی اصفهانی 128
- 120.حسین خان بیگ شاملو 128
- قرن یازدهم 128
- 122.حسینقلی بیگ 129
- اشاره 130
- دورۀ افشاریان و زندیان 130
- 123.فریدون خان گرجی 131
- 124.حسین خان 132
- 125.نجف خان زندی 133
- دورۀ قاجار 135
- اشاره 135
- قرن سیزدهم 135
- 129.اسد اللّه خان 136
- 130.میرزا ابو القاسم 136
- 127.حاجی محمّد حسین خان 136
- 128.محمّد تقی بیگ 136
- 126.کربلایی حسین بیگ 136
- 132.عبد اللّه خان امین الدوله 137
- 131.حاج حسین صدر اصفهانی 137
- 133.کیکاووس میرزا 138
- 134.آقا خان محلاّتی 139
- 135.میرزا ابو طالب خان قزوینی 141
- 136.ذو الفقار خان 142
- 137.میرزا عبد الباقی خان قزوینی 144
- 139.عبد العلی خان ادیب الملک 144
- 138.جهانسوز خان 144
- 140.محمّد حسین خان شاهسون(شهاب الملک) 145
- 142.میرزا سیّد مهدی 146
- 143.میرزا سیّد یوسف خان 146
- 141.علیخان سنقری ریش بلند 146
- 146.حاجی عباس قلیخان قجر 147
- 144 و 145.میرزا حسن خان و میرزا علی خان. 147
- 147.حاجی حبیب اللّه خان 147
- 148.کامران میرزا 148
- 152.میرزا سیّد مهدی تفرشی 149
- 149.میرزا محمّد حسین 149
- 151.میرزا محمّد حسین 149
- 150.شاهزاده عبّاس میرزا ملک آرا 149
- 154.علی نقی میرزا 150
- 153.محمّد مهدی خان اعتضاد الدوله 150
- 156.سپهدار 151
- 157.سیّد حسین متولی باشی 151
- 155.امین الدوله عبد اللّه خان اصفهانی 151
- 158.محمّد حسن خان معظم الدوله 152
- 159.عبّاس میرزا اعتضاد الدوله 153
- 161.میرزا سیّد رضا خان بدیع الملک 154
- 160.نصر اللّه خان امیر تومان 154
- 162.میرزا علی نقی خان مشاور السلطان 154
- دورۀ پهلوی 155
- اشاره 155
- 165.طاهر تفرشی 155
- 163.علی اکبر خان کرکری 155
- فتح اللّه خان بیگدلی 157
- نمایندگان قم در مجلس شورای ملّی 157
- میرزا علی حق نویس 158
- شیخ محمود واعظ قمی 158
- میرزا علی اصغر دربانی 158
- سیّد ابو الفضل تولیت(تولیتی) 158
- میرزا علیرضا پیشوایی قمی 158
- میرزا ابراهیم مسعودی قمی 158
- سید شفیع شکرایی 159
- محمّد صادق صادقی گیوی(خلخالی) 159
- محمّد رضوانی 159
- سیّد محمود مدرّسی روحانی 159
- احمد طباطبایی قمی 159
- نمایندگان مجلس شورای اسلامی 159
- فضل اللّه صدر 159
- محمّد یزدی 159
- حسین ایرانی 160
- محمّد رضا آشتیانی 160
- سید محمّد میر محمّد(میر محمّدی) 160
- علی بنایی قمی 160
- محمّد علی شرعی 160
- احمد بیگدلی آذری قمی 160
- سید طه هاشمی طغر الجردی 160
- محمّد اسماعیلی مقدم 160
- سید علی محمّد یثربی قمی 160
- استانداران قم 161
- فرمانداران قم پس از انقلاب 161
- کتابنامه 162
141.علیخان سنقری ریش بلند
«پل علیخانی»معروف است.البته اساس بنای این پل که تا پایان دورۀ قاجار،تنها مدخل ورودی شهر بوده،به دستور یکی از پادشاهان صفوی تجدیدبنا گردیده است (1).در سال 1292 ه.ق.علیخان سنقری که نایب الحکومۀ قم بوده،چشمه های پیشین پل را-که فرسوده شده و به خاطر بالا آمدن سطح رودخانه،کوتاه تر شده بود-برداشت و بر جای آن،چشمه هایی بلندتر بنا نهاد.از آغاز ویران ساختن چشمه های پیشین تا پایان کامل کار،تنها چهل روز طول کشیده است.وی آب انباری نیز در کنار بقعۀ شاه جمال ساخت. (2)
142.میرزا سیّد مهدی
وی حکمران قم در سال 1295 ه.ق.بوده است.دولت در آن زمان مجموعه ای ایرانشناسی با عنوان«مرآت البلدان فی احوالات بلاد ایران»تهیه می کرد.ازاین رو،از میرزا سیّد مهدی،حکمران قم،خواستند که بخش مربوط به قم را تهیه کند.نتیجۀ پی گیری او رساله ای شد با نام«تاریخ دار الایمان قم»به قلم محمّد تقی بیک ارباب قمی. (3)
143.میرزا سیّد یوسف خان
1- 1) .فصلنامۀ«نامۀ قم»ش 5 و 6،ص 283.
2- 2) .«تربت پاکان»ج 2،ص 155 و 162. [1]
3- 3) .این کتاب از منابع قم شناسی است که در این جستار نیز از آن بهره برده ایم(ر.ک: فصلنامۀ«نامۀ قم»ش 1 و 2،ص 224:«قم نامه ها»،محمّد تقی دانش پژوه).