- مقدمۀ کنگره 1
- اشاره 2
- سرآغاز 5
- اشاره 5
- دربارۀ این جستار 8
- سپاس 8
- وعده 9
- اشاره 10
- جغرافیای تاریخی قم 10
- دیرینۀ قم 14
- اقسام حاکمان محلی 17
- پایتختی قم و اهمیت سیاسی آن 20
- حاکمان پیش از اسلام 25
- 1 و 2.گیو و گودرز 25
- اشاره 25
- 5.شیرزاد 26
- 4.قباد پسر بیژن(قباد بیژن). 26
- 3.بیژن پسر گیو 26
- قرن اول و دوم 27
- اشاره 27
- حاکمان پس از اسلام 27
- 7.عروه بن زید 28
- 8.یزید بن معاویۀ بجلی 28
- 6.ابو موسی اشعری 28
- 9.مطرّف بن مغیره بن شعبه 29
- 10.یزدان فاذار 30
- 11.خربنداد(/خرپنداد) 37
- 12.مقاتل بن حکیم عکّی 37
- خروج قم از مضافات اصفهان و استقلال اداری 38
- 13.طریف بن غیلان(عجلان) 38
- اشاره 38
- 14.عبد اللّه بن کوشید 45
- 15.عاصم بن کوشید 46
- 16.حسن بن تحتاج(تحتاخ) 46
- 17.حمزه بن یسع اشعری 46
- 18.علی بن حمزه 47
- 20.علی بن عیسی بن ماهان 48
- 19.عامر بن عمران بن عبد اللّه اشعری 48
- 21.هرثمه بن اعین 49
- قرن سوم 50
- 22.موسی بن خزرج 50
- اشاره 50
- 24.یحیی بن عمران 51
- 23.احمد بن اسحاق اشعری 51
- 25.علی بن هشام مروزی 52
- 26.علی بن هاشم 53
- 28.جعفر بن داوود قمی 54
- 29.محمّد بن هاشم بادغیسی 54
- 27.علی بن عیسی بن موسی طلحی 54
- 32.المنتصر بالله 56
- 34.محمّد بن ادریس قمی کاتب 56
- 31.احمد بن منصور 56
- 33.احمد بن محمّد بن رستم 56
- 30.ابو جارود منذر بن منصور 56
- 36.مفلح ترکی 57
- 35.یحیی بن هرثمه 57
- 37.مادرانی 57
- 40.احمد بن علی مرورودی 58
- 39.مفوض الی الله 58
- 38.محمّد بن مجمّع 58
- 41.ابو العباس احمد بن علی 59
- 44.المکتفی بالله 60
- 43.ادکوتکین(یدکوتکین/اذکوتکین) 60
- 45.-48 احمد بن محمّد بن یحیی فیروز و محمّد بن ابی مریم و احمد بن ابی 60
- 42.احمد بن عبد العزیز بن ابی دلف 60
- 46 و 47.عبّاس بن فضل و بشر بن فرج 61
- 48.محمّد بن ابراهیم 61
- 49.برون(بیرون)ترکی 62
- 50.احمد بن محمّد(فیروزان) 63
- 53.یحیی بن اسحاق 64
- 52.اسد بن جمهود 64
- 51.کوتکین 64
- 54.عباس بن عمرو غنوی 65
- 55.حسین بن حمدان 65
- 56.ابو علی احمد بن محمّدبنرستم اصفهانی 68
- 57.محمّد بن ادریس قمی کاتب 68
- قرن چهارم 69
- اشاره 69
- 59.احمد بن علی خراسانی 70
- 60.احمد بن علی بن صعلوک 70
- 58.ابو الحسن بن احمد صیمری 70
- 61.ابو مسلم محمّد بن بحر اصفهانی 71
- 62.علی بن محمّد بن سهل دینوری 72
- 64.مؤیّد الدوله 72
- 63.حسن بن قاسم 72
- 65.اسماعیل جیلی 73
- 66 و 67 جعفر بن احمد بابویه و حسین بن محمّد سردابی 73
- 68.ابو علی حسن بن محمّد قمی 74
- 70.ابو شهاب(یا ابو هاشم)عبد اللّه بن محمّد اصفهانی 75
- 69.زید بن احمد بن بحر اصفهانی 75
- 71.ابو عبد اللّه حسین بن محمّد اصفهانی(کاموئی) 77
- 72.ابو القاسم علی بن محمّد بن حسن کاتب 77
- قرن پنجم 78
- اشاره 78
- 73.شهریوش(شهرنوش/شهربوش) 79
- 75.میر ابو الفضل عراقی 81
- 74.ابو سهل حمدونی 81
- 76.ملکشاه سلجوقی 82
- قرن ششم 82
- اشاره 82
- 77.کوکجه 83
- اشاره 84
- قرن هفتم 84
- 78.آباقا خان 85
- 79.غازان خان 85
- قرن هشتم 87
- اشاره 87
- حکومت خاندانهای محلّی 87
- دورۀ فترت 88
- خاندان صفی 89
- 80.خواجه تاج الدین علی 92
- 81.خواجه علی صفی 93
- 83.خواجه عماد الدین محمود 95
- 84.خواجه اصیل الدین قمی 95
- 82.غیاث الدین امیر محمّد 95
- 85.خواجه ابراهیم قمی 96
- 86.خواجه محمّد قمی 97
- 87.پیر احمد ساده 98
- قرن نهم 99
- اشاره 99
- 89.عبد اللّه پروانچی 101
- الف.تیموریان 101
- 88.امیرزاده خلیل 101
- 91.قتلق خواجه 102
- 90.سعد وقاص 102
- 92.الیاس خواجه 103
- 93.سلطان محمّد بهادر 105
- 94.شاه قاضی(غازی) 108
- 96.امیر درویش علی میرک 108
- 95.امیرک احمد بن فیروز شاه 108
- 97.خواجه یحیی قمی 109
- اشاره 110
- ب.ترکمانان(آق قویونلوها و قره قویونلوها) 110
- 98.جهانشاه ترکمان 110
- 99.شاه ولی قوز 111
- 100.شاه حاجی بیک ورودی همدانی 112
- 102.اوزون حسن 113
- 101.اسکندر کابدار 113
- 103.یعقوب میرزا 115
- 104.منصور بیک سهراب 115
- 105.آیبه سلطان 116
- قرن دهم 116
- 106.اسلمش بیک 117
- دورۀ صفویه 119
- اشاره 119
- 107.شاه اسماعیل صفوی 120
- 108.آقا فتح اللّه خان کمترین 120
- 110.دور میش خان شاملو 121
- 111.شاه طهماسب صفوی 121
- 109.آقا کمال الدین حسین 121
- 112.شاه قلی خلیفه 121
- 114.القاس میرزا 122
- 113.علیقلی خلیفۀ ذو القدر 122
- 115.ولی خلیفۀ شاملو 123
- 116.حیدر بیگ جاپوق(جابوق) 124
- 117.ابراهیم بیگ 125
- 118.علیقلی سلطان ذو القدر 126
- 119.سلیمان خلیفۀ ترکمان 126
- قرن یازدهم 128
- 121.حسن صلایی اصفهانی 128
- 120.حسین خان بیگ شاملو 128
- 122.حسینقلی بیگ 129
- دورۀ افشاریان و زندیان 130
- اشاره 130
- 123.فریدون خان گرجی 131
- 124.حسین خان 132
- 125.نجف خان زندی 133
- دورۀ قاجار 135
- قرن سیزدهم 135
- اشاره 135
- 128.محمّد تقی بیگ 136
- 127.حاجی محمّد حسین خان 136
- 130.میرزا ابو القاسم 136
- 126.کربلایی حسین بیگ 136
- 129.اسد اللّه خان 136
- 132.عبد اللّه خان امین الدوله 137
- 131.حاج حسین صدر اصفهانی 137
- 133.کیکاووس میرزا 138
- 134.آقا خان محلاّتی 139
- 135.میرزا ابو طالب خان قزوینی 141
- 136.ذو الفقار خان 142
- 139.عبد العلی خان ادیب الملک 144
- 138.جهانسوز خان 144
- 137.میرزا عبد الباقی خان قزوینی 144
- 140.محمّد حسین خان شاهسون(شهاب الملک) 145
- 142.میرزا سیّد مهدی 146
- 143.میرزا سیّد یوسف خان 146
- 141.علیخان سنقری ریش بلند 146
- 146.حاجی عباس قلیخان قجر 147
- 147.حاجی حبیب اللّه خان 147
- 144 و 145.میرزا حسن خان و میرزا علی خان. 147
- 148.کامران میرزا 148
- 152.میرزا سیّد مهدی تفرشی 149
- 151.میرزا محمّد حسین 149
- 150.شاهزاده عبّاس میرزا ملک آرا 149
- 149.میرزا محمّد حسین 149
- 154.علی نقی میرزا 150
- 153.محمّد مهدی خان اعتضاد الدوله 150
- 155.امین الدوله عبد اللّه خان اصفهانی 151
- 156.سپهدار 151
- 157.سیّد حسین متولی باشی 151
- 158.محمّد حسن خان معظم الدوله 152
- 159.عبّاس میرزا اعتضاد الدوله 153
- 160.نصر اللّه خان امیر تومان 154
- 162.میرزا علی نقی خان مشاور السلطان 154
- 161.میرزا سیّد رضا خان بدیع الملک 154
- اشاره 155
- 163.علی اکبر خان کرکری 155
- 165.طاهر تفرشی 155
- دورۀ پهلوی 155
- نمایندگان قم در مجلس شورای ملّی 157
- فتح اللّه خان بیگدلی 157
- شیخ محمود واعظ قمی 158
- میرزا علی حق نویس 158
- میرزا علیرضا پیشوایی قمی 158
- میرزا علی اصغر دربانی 158
- سیّد ابو الفضل تولیت(تولیتی) 158
- میرزا ابراهیم مسعودی قمی 158
- سید شفیع شکرایی 159
- محمّد صادق صادقی گیوی(خلخالی) 159
- محمّد رضوانی 159
- نمایندگان مجلس شورای اسلامی 159
- سیّد محمود مدرّسی روحانی 159
- فضل اللّه صدر 159
- محمّد یزدی 159
- احمد طباطبایی قمی 159
- سید طه هاشمی طغر الجردی 160
- محمّد اسماعیلی مقدم 160
- احمد بیگدلی آذری قمی 160
- سید محمّد میر محمّد(میر محمّدی) 160
- سید علی محمّد یثربی قمی 160
- حسین ایرانی 160
- محمّد علی شرعی 160
- محمّد رضا آشتیانی 160
- علی بنایی قمی 160
- استانداران قم 161
- فرمانداران قم پس از انقلاب 161
- کتابنامه 162
خزرج،خود زمام مرکب آن بانوی بزرگ را گرفته و تا خانۀ خود همراهی کرده است،نشانگر علاقۀ فراوان وی به خاندان پیامبر خداست.بنابر آنچه از اسناد تاریخی به دست می آید،موسی بن خزرج از بزرگان اشعریان ساکن قم بوده است و در آن زمان،رئیس مردم قم قلمداد می شده است؛ (1)اما سندی که حاکی از منصوب بودنش باشد، در دست نداریم.پس باید او را از قدرتمندان محلّی شهر به شمار آورد.
23.احمد بن اسحاق اشعری
وی،وکیل موقوفات در زمان امام حسن عسکری علیه السّلام بوده است که به دستور آن حضرت،مسجد معروف به«امام حسن علیه السّلام»را بنا کرد.
24.یحیی بن عمران
ابن اثیر در ضمن وقایع سال 210 ه.ق.گفته است:
در این سال،مردم قم،مأمون را از خلافت خلع کردند و از پرداخت خراج،خودداری نمودند.از آن جا که مأمون از خراسان رهسپار عراق بود،چند روزی در ری توقف کرد و به مبلغ خراج ری تخفیف داد.مردم قم به طمع افتادند که با آنها نیز چنین رفتار کند و به او نامه نوشتند و درخواست کم کردن خراج خود را کردند.خراج ایشان دو هزارهزار(دو میلیون)درهم بود.مأمون،درخواست آنان را اجابت نکرد.آنها نیز از پرداخت خراج،خودداری کردند.مأمون،علی بن هشام و عجیف بن عنبسه را به قم فرستاد و آن دو در نبرد با مردم قم،
1- 1) .فصلنامه«نامۀ قم»شمارۀ 5 و 6،ص 285.