- مقدمۀ کنگره 1
- اشاره 2
- سرآغاز 5
- اشاره 5
- دربارۀ این جستار 8
- سپاس 8
- وعده 9
- اشاره 10
- جغرافیای تاریخی قم 10
- دیرینۀ قم 14
- اقسام حاکمان محلی 17
- پایتختی قم و اهمیت سیاسی آن 20
- اشاره 25
- 1 و 2.گیو و گودرز 25
- حاکمان پیش از اسلام 25
- 5.شیرزاد 26
- 4.قباد پسر بیژن(قباد بیژن). 26
- 3.بیژن پسر گیو 26
- قرن اول و دوم 27
- اشاره 27
- حاکمان پس از اسلام 27
- 7.عروه بن زید 28
- 8.یزید بن معاویۀ بجلی 28
- 6.ابو موسی اشعری 28
- 9.مطرّف بن مغیره بن شعبه 29
- 10.یزدان فاذار 30
- 11.خربنداد(/خرپنداد) 37
- 12.مقاتل بن حکیم عکّی 37
- 13.طریف بن غیلان(عجلان) 38
- خروج قم از مضافات اصفهان و استقلال اداری 38
- اشاره 38
- 14.عبد اللّه بن کوشید 45
- 16.حسن بن تحتاج(تحتاخ) 46
- 17.حمزه بن یسع اشعری 46
- 15.عاصم بن کوشید 46
- 18.علی بن حمزه 47
- 20.علی بن عیسی بن ماهان 48
- 19.عامر بن عمران بن عبد اللّه اشعری 48
- 21.هرثمه بن اعین 49
- اشاره 50
- قرن سوم 50
- 22.موسی بن خزرج 50
- 23.احمد بن اسحاق اشعری 51
- 24.یحیی بن عمران 51
- 25.علی بن هشام مروزی 52
- 26.علی بن هاشم 53
- 28.جعفر بن داوود قمی 54
- 27.علی بن عیسی بن موسی طلحی 54
- 29.محمّد بن هاشم بادغیسی 54
- 31.احمد بن منصور 56
- 34.محمّد بن ادریس قمی کاتب 56
- 33.احمد بن محمّد بن رستم 56
- 30.ابو جارود منذر بن منصور 56
- 32.المنتصر بالله 56
- 36.مفلح ترکی 57
- 37.مادرانی 57
- 35.یحیی بن هرثمه 57
- 40.احمد بن علی مرورودی 58
- 38.محمّد بن مجمّع 58
- 39.مفوض الی الله 58
- 41.ابو العباس احمد بن علی 59
- 44.المکتفی بالله 60
- 43.ادکوتکین(یدکوتکین/اذکوتکین) 60
- 42.احمد بن عبد العزیز بن ابی دلف 60
- 45.-48 احمد بن محمّد بن یحیی فیروز و محمّد بن ابی مریم و احمد بن ابی 60
- 46 و 47.عبّاس بن فضل و بشر بن فرج 61
- 48.محمّد بن ابراهیم 61
- 49.برون(بیرون)ترکی 62
- 50.احمد بن محمّد(فیروزان) 63
- 53.یحیی بن اسحاق 64
- 52.اسد بن جمهود 64
- 51.کوتکین 64
- 55.حسین بن حمدان 65
- 54.عباس بن عمرو غنوی 65
- 57.محمّد بن ادریس قمی کاتب 68
- 56.ابو علی احمد بن محمّدبنرستم اصفهانی 68
- اشاره 69
- قرن چهارم 69
- 60.احمد بن علی بن صعلوک 70
- 59.احمد بن علی خراسانی 70
- 58.ابو الحسن بن احمد صیمری 70
- 61.ابو مسلم محمّد بن بحر اصفهانی 71
- 62.علی بن محمّد بن سهل دینوری 72
- 64.مؤیّد الدوله 72
- 63.حسن بن قاسم 72
- 66 و 67 جعفر بن احمد بابویه و حسین بن محمّد سردابی 73
- 65.اسماعیل جیلی 73
- 68.ابو علی حسن بن محمّد قمی 74
- 69.زید بن احمد بن بحر اصفهانی 75
- 70.ابو شهاب(یا ابو هاشم)عبد اللّه بن محمّد اصفهانی 75
- 72.ابو القاسم علی بن محمّد بن حسن کاتب 77
- 71.ابو عبد اللّه حسین بن محمّد اصفهانی(کاموئی) 77
- اشاره 78
- قرن پنجم 78
- 73.شهریوش(شهرنوش/شهربوش) 79
- 75.میر ابو الفضل عراقی 81
- 74.ابو سهل حمدونی 81
- اشاره 82
- قرن ششم 82
- 76.ملکشاه سلجوقی 82
- 77.کوکجه 83
- اشاره 84
- قرن هفتم 84
- 79.غازان خان 85
- 78.آباقا خان 85
- قرن هشتم 87
- اشاره 87
- حکومت خاندانهای محلّی 87
- دورۀ فترت 88
- خاندان صفی 89
- 80.خواجه تاج الدین علی 92
- 81.خواجه علی صفی 93
- 84.خواجه اصیل الدین قمی 95
- 82.غیاث الدین امیر محمّد 95
- 83.خواجه عماد الدین محمود 95
- 85.خواجه ابراهیم قمی 96
- 86.خواجه محمّد قمی 97
- 87.پیر احمد ساده 98
- قرن نهم 99
- اشاره 99
- 89.عبد اللّه پروانچی 101
- 88.امیرزاده خلیل 101
- الف.تیموریان 101
- 91.قتلق خواجه 102
- 90.سعد وقاص 102
- 92.الیاس خواجه 103
- 93.سلطان محمّد بهادر 105
- 94.شاه قاضی(غازی) 108
- 95.امیرک احمد بن فیروز شاه 108
- 96.امیر درویش علی میرک 108
- 97.خواجه یحیی قمی 109
- 98.جهانشاه ترکمان 110
- ب.ترکمانان(آق قویونلوها و قره قویونلوها) 110
- اشاره 110
- 99.شاه ولی قوز 111
- 100.شاه حاجی بیک ورودی همدانی 112
- 102.اوزون حسن 113
- 101.اسکندر کابدار 113
- 103.یعقوب میرزا 115
- 104.منصور بیک سهراب 115
- 105.آیبه سلطان 116
- قرن دهم 116
- 106.اسلمش بیک 117
- دورۀ صفویه 119
- اشاره 119
- 107.شاه اسماعیل صفوی 120
- 108.آقا فتح اللّه خان کمترین 120
- 112.شاه قلی خلیفه 121
- 109.آقا کمال الدین حسین 121
- 111.شاه طهماسب صفوی 121
- 110.دور میش خان شاملو 121
- 113.علیقلی خلیفۀ ذو القدر 122
- 114.القاس میرزا 122
- 115.ولی خلیفۀ شاملو 123
- 116.حیدر بیگ جاپوق(جابوق) 124
- 117.ابراهیم بیگ 125
- 118.علیقلی سلطان ذو القدر 126
- 119.سلیمان خلیفۀ ترکمان 126
- 120.حسین خان بیگ شاملو 128
- قرن یازدهم 128
- 121.حسن صلایی اصفهانی 128
- 122.حسینقلی بیگ 129
- اشاره 130
- دورۀ افشاریان و زندیان 130
- 123.فریدون خان گرجی 131
- 124.حسین خان 132
- 125.نجف خان زندی 133
- دورۀ قاجار 135
- اشاره 135
- قرن سیزدهم 135
- 130.میرزا ابو القاسم 136
- 129.اسد اللّه خان 136
- 127.حاجی محمّد حسین خان 136
- 128.محمّد تقی بیگ 136
- 126.کربلایی حسین بیگ 136
- 132.عبد اللّه خان امین الدوله 137
- 131.حاج حسین صدر اصفهانی 137
- 133.کیکاووس میرزا 138
- 134.آقا خان محلاّتی 139
- 135.میرزا ابو طالب خان قزوینی 141
- 136.ذو الفقار خان 142
- 137.میرزا عبد الباقی خان قزوینی 144
- 139.عبد العلی خان ادیب الملک 144
- 138.جهانسوز خان 144
- 140.محمّد حسین خان شاهسون(شهاب الملک) 145
- 143.میرزا سیّد یوسف خان 146
- 142.میرزا سیّد مهدی 146
- 141.علیخان سنقری ریش بلند 146
- 146.حاجی عباس قلیخان قجر 147
- 144 و 145.میرزا حسن خان و میرزا علی خان. 147
- 147.حاجی حبیب اللّه خان 147
- 148.کامران میرزا 148
- 152.میرزا سیّد مهدی تفرشی 149
- 149.میرزا محمّد حسین 149
- 151.میرزا محمّد حسین 149
- 150.شاهزاده عبّاس میرزا ملک آرا 149
- 154.علی نقی میرزا 150
- 153.محمّد مهدی خان اعتضاد الدوله 150
- 157.سیّد حسین متولی باشی 151
- 156.سپهدار 151
- 155.امین الدوله عبد اللّه خان اصفهانی 151
- 158.محمّد حسن خان معظم الدوله 152
- 159.عبّاس میرزا اعتضاد الدوله 153
- 161.میرزا سیّد رضا خان بدیع الملک 154
- 162.میرزا علی نقی خان مشاور السلطان 154
- 160.نصر اللّه خان امیر تومان 154
- 165.طاهر تفرشی 155
- 163.علی اکبر خان کرکری 155
- دورۀ پهلوی 155
- اشاره 155
- نمایندگان قم در مجلس شورای ملّی 157
- فتح اللّه خان بیگدلی 157
- میرزا علی اصغر دربانی 158
- سیّد ابو الفضل تولیت(تولیتی) 158
- میرزا علیرضا پیشوایی قمی 158
- میرزا ابراهیم مسعودی قمی 158
- شیخ محمود واعظ قمی 158
- میرزا علی حق نویس 158
- سید شفیع شکرایی 159
- محمّد رضوانی 159
- احمد طباطبایی قمی 159
- فضل اللّه صدر 159
- محمّد یزدی 159
- محمّد صادق صادقی گیوی(خلخالی) 159
- سیّد محمود مدرّسی روحانی 159
- نمایندگان مجلس شورای اسلامی 159
- سید طه هاشمی طغر الجردی 160
- محمّد اسماعیلی مقدم 160
- سید علی محمّد یثربی قمی 160
- حسین ایرانی 160
- علی بنایی قمی 160
- سید محمّد میر محمّد(میر محمّدی) 160
- احمد بیگدلی آذری قمی 160
- محمّد علی شرعی 160
- محمّد رضا آشتیانی 160
- استانداران قم 161
- فرمانداران قم پس از انقلاب 161
- کتابنامه 162
54.عباس بن عمرو غنوی
او والی معروف قم در قرن سوم بوده است.اما از گزارش«تاریخ قم» چنین برمی آید که مردم،چندان ارجی به وی نمی نهاده اند. (1)مقتدر خلیفۀ عباسی در سال 296 ه.ق.وی را عزل کرد و به بغداد فراخواند و حسین بن حمدان را-که شیعه ای متنفّذ و مقتدر بود-به جای او منصوب کرد. (2)
55.حسین بن حمدان
ابن اثیر،وی را در شمار رهبران و سرداران زمان مقتدر عباسی دانسته است.در سال 296 ه.ق.گروهی از بزرگان و قضات و اشخاص پرنفوذ،گرد عباس بن حسن،وزیر دستگاه عباسی،آمدند تا مقتدر را از خلافت،خلع کنند و با فرزند معتزّ بیعت کنند.او نیز به این شرط که خونریزی و جنگی در میان نباشد،پذیرفت.
این کودتا سرانجام شکست خورد و با کشته شدن فرزند معتزّ و گروهی از هوادارانش،حکومت به مقتدر بازگشت.حسین بن حمدان نیز به دست برادرش ابو هیجا-که آن هنگام حاکم موصل بود-مورد پیگرد قرار گرفت و اموالش نیز مصادره گشت؛اما با میانجیگری برادر دیگرش ابراهیم،امان گرفت و با احترام،به بغداد رفت.او در روز بیعت با فرزند معتزّ،حاضر نبود و شاید از این رهگذر،از ابو الحسن بن فرات، (3)تقاضای وساطت کرد.با پذیرش وساطت او،حسین بن
1- 1) .همان،ص 229. [1]
2- 2) .«الکامل»ج 8،ص 54؛«تاریخ مذهبی قم»ص 166. [2]
3- 3) .وی مردی باهوش و با تدبیر و اهل مدارا بود و در رتق وفتق امور حکومت،