حاکمان قم صفحه 66

حمدان بخشوده شد و اموالش نیز بازگردانده شد.

حسین بن حمدان،پس از بخشودگی،اسنادی را که نشانگر نام کودتاچیان بود،در دجله انداخت و از میان برد.او در بغداد ماند و چندی بعد،والی قم و کاشان شد و به قم رفت. (1)

ابن اثیر،این کودتا را دربردارندۀ عجایبی دانسته است و از جمله، می گوید:

ابن حمدان با این که به شدّت شیعه و مایل به علی علیه السّلام و اهل بیت او بود،برای بیعت مردم با فرزند معتزّ کوشید،حال آن که فرزند معتزّ از علی علیه السّلام رویگردان بود و در نصب(ناسزاگویی به اهل بیت)و مانند آن،زیاده روی می کرد. (2)

مردم قم از پرداختن خراج به خلفا و کارگزاران آنان-تا آنجا که قدرت داشتند-سرباز می زدند و این چنین بود که دستگاه خلافت بغداد نیز هرچند یک بار،لشکر عظیمی به قم می فرستاد و نقاطی از آن را ویران می ساخت و گروهی را می کشت یا دستگیر می نمود.آمدن کوتکین به قم،به همین منظور بوده است.

بااین حال،مردم قم باز هم زیر بار نمی رفتند.تنها در قرن سوم،قمیها پنج بار بر خلفا شوریدند و در سال های آخر قرن،کار