- مقدمۀ کنگره 1
- اشاره 2
- سرآغاز 5
- اشاره 5
- سپاس 8
- دربارۀ این جستار 8
- وعده 9
- اشاره 10
- جغرافیای تاریخی قم 10
- دیرینۀ قم 14
- اقسام حاکمان محلی 17
- پایتختی قم و اهمیت سیاسی آن 20
- اشاره 25
- 1 و 2.گیو و گودرز 25
- حاکمان پیش از اسلام 25
- 3.بیژن پسر گیو 26
- 5.شیرزاد 26
- 4.قباد پسر بیژن(قباد بیژن). 26
- اشاره 27
- قرن اول و دوم 27
- حاکمان پس از اسلام 27
- 8.یزید بن معاویۀ بجلی 28
- 7.عروه بن زید 28
- 6.ابو موسی اشعری 28
- 9.مطرّف بن مغیره بن شعبه 29
- 10.یزدان فاذار 30
- 12.مقاتل بن حکیم عکّی 37
- 11.خربنداد(/خرپنداد) 37
- 13.طریف بن غیلان(عجلان) 38
- خروج قم از مضافات اصفهان و استقلال اداری 38
- اشاره 38
- 14.عبد اللّه بن کوشید 45
- 15.عاصم بن کوشید 46
- 17.حمزه بن یسع اشعری 46
- 16.حسن بن تحتاج(تحتاخ) 46
- 18.علی بن حمزه 47
- 19.عامر بن عمران بن عبد اللّه اشعری 48
- 20.علی بن عیسی بن ماهان 48
- 21.هرثمه بن اعین 49
- 22.موسی بن خزرج 50
- قرن سوم 50
- اشاره 50
- 23.احمد بن اسحاق اشعری 51
- 24.یحیی بن عمران 51
- 25.علی بن هشام مروزی 52
- 26.علی بن هاشم 53
- 27.علی بن عیسی بن موسی طلحی 54
- 28.جعفر بن داوود قمی 54
- 29.محمّد بن هاشم بادغیسی 54
- 31.احمد بن منصور 56
- 34.محمّد بن ادریس قمی کاتب 56
- 32.المنتصر بالله 56
- 30.ابو جارود منذر بن منصور 56
- 33.احمد بن محمّد بن رستم 56
- 36.مفلح ترکی 57
- 37.مادرانی 57
- 35.یحیی بن هرثمه 57
- 39.مفوض الی الله 58
- 40.احمد بن علی مرورودی 58
- 38.محمّد بن مجمّع 58
- 41.ابو العباس احمد بن علی 59
- 42.احمد بن عبد العزیز بن ابی دلف 60
- 43.ادکوتکین(یدکوتکین/اذکوتکین) 60
- 45.-48 احمد بن محمّد بن یحیی فیروز و محمّد بن ابی مریم و احمد بن ابی 60
- 44.المکتفی بالله 60
- 46 و 47.عبّاس بن فضل و بشر بن فرج 61
- 48.محمّد بن ابراهیم 61
- 49.برون(بیرون)ترکی 62
- 50.احمد بن محمّد(فیروزان) 63
- 53.یحیی بن اسحاق 64
- 51.کوتکین 64
- 52.اسد بن جمهود 64
- 55.حسین بن حمدان 65
- 54.عباس بن عمرو غنوی 65
- 57.محمّد بن ادریس قمی کاتب 68
- 56.ابو علی احمد بن محمّدبنرستم اصفهانی 68
- قرن چهارم 69
- اشاره 69
- 60.احمد بن علی بن صعلوک 70
- 59.احمد بن علی خراسانی 70
- 58.ابو الحسن بن احمد صیمری 70
- 61.ابو مسلم محمّد بن بحر اصفهانی 71
- 62.علی بن محمّد بن سهل دینوری 72
- 64.مؤیّد الدوله 72
- 63.حسن بن قاسم 72
- 65.اسماعیل جیلی 73
- 66 و 67 جعفر بن احمد بابویه و حسین بن محمّد سردابی 73
- 68.ابو علی حسن بن محمّد قمی 74
- 70.ابو شهاب(یا ابو هاشم)عبد اللّه بن محمّد اصفهانی 75
- 69.زید بن احمد بن بحر اصفهانی 75
- 71.ابو عبد اللّه حسین بن محمّد اصفهانی(کاموئی) 77
- 72.ابو القاسم علی بن محمّد بن حسن کاتب 77
- قرن پنجم 78
- اشاره 78
- 73.شهریوش(شهرنوش/شهربوش) 79
- 75.میر ابو الفضل عراقی 81
- 74.ابو سهل حمدونی 81
- قرن ششم 82
- اشاره 82
- 76.ملکشاه سلجوقی 82
- 77.کوکجه 83
- قرن هفتم 84
- اشاره 84
- 78.آباقا خان 85
- 79.غازان خان 85
- اشاره 87
- حکومت خاندانهای محلّی 87
- قرن هشتم 87
- دورۀ فترت 88
- خاندان صفی 89
- 80.خواجه تاج الدین علی 92
- 81.خواجه علی صفی 93
- 82.غیاث الدین امیر محمّد 95
- 84.خواجه اصیل الدین قمی 95
- 83.خواجه عماد الدین محمود 95
- 85.خواجه ابراهیم قمی 96
- 86.خواجه محمّد قمی 97
- 87.پیر احمد ساده 98
- اشاره 99
- قرن نهم 99
- 89.عبد اللّه پروانچی 101
- 88.امیرزاده خلیل 101
- الف.تیموریان 101
- 91.قتلق خواجه 102
- 90.سعد وقاص 102
- 92.الیاس خواجه 103
- 93.سلطان محمّد بهادر 105
- 95.امیرک احمد بن فیروز شاه 108
- 94.شاه قاضی(غازی) 108
- 96.امیر درویش علی میرک 108
- 97.خواجه یحیی قمی 109
- 98.جهانشاه ترکمان 110
- اشاره 110
- ب.ترکمانان(آق قویونلوها و قره قویونلوها) 110
- 99.شاه ولی قوز 111
- 100.شاه حاجی بیک ورودی همدانی 112
- 102.اوزون حسن 113
- 101.اسکندر کابدار 113
- 104.منصور بیک سهراب 115
- 103.یعقوب میرزا 115
- قرن دهم 116
- 105.آیبه سلطان 116
- 106.اسلمش بیک 117
- دورۀ صفویه 119
- اشاره 119
- 107.شاه اسماعیل صفوی 120
- 108.آقا فتح اللّه خان کمترین 120
- 109.آقا کمال الدین حسین 121
- 111.شاه طهماسب صفوی 121
- 110.دور میش خان شاملو 121
- 112.شاه قلی خلیفه 121
- 114.القاس میرزا 122
- 113.علیقلی خلیفۀ ذو القدر 122
- 115.ولی خلیفۀ شاملو 123
- 116.حیدر بیگ جاپوق(جابوق) 124
- 117.ابراهیم بیگ 125
- 118.علیقلی سلطان ذو القدر 126
- 119.سلیمان خلیفۀ ترکمان 126
- 120.حسین خان بیگ شاملو 128
- 121.حسن صلایی اصفهانی 128
- قرن یازدهم 128
- 122.حسینقلی بیگ 129
- اشاره 130
- دورۀ افشاریان و زندیان 130
- 123.فریدون خان گرجی 131
- 124.حسین خان 132
- 125.نجف خان زندی 133
- اشاره 135
- قرن سیزدهم 135
- دورۀ قاجار 135
- 127.حاجی محمّد حسین خان 136
- 130.میرزا ابو القاسم 136
- 126.کربلایی حسین بیگ 136
- 128.محمّد تقی بیگ 136
- 129.اسد اللّه خان 136
- 131.حاج حسین صدر اصفهانی 137
- 132.عبد اللّه خان امین الدوله 137
- 133.کیکاووس میرزا 138
- 134.آقا خان محلاّتی 139
- 135.میرزا ابو طالب خان قزوینی 141
- 136.ذو الفقار خان 142
- 139.عبد العلی خان ادیب الملک 144
- 138.جهانسوز خان 144
- 137.میرزا عبد الباقی خان قزوینی 144
- 140.محمّد حسین خان شاهسون(شهاب الملک) 145
- 142.میرزا سیّد مهدی 146
- 141.علیخان سنقری ریش بلند 146
- 143.میرزا سیّد یوسف خان 146
- 147.حاجی حبیب اللّه خان 147
- 144 و 145.میرزا حسن خان و میرزا علی خان. 147
- 146.حاجی عباس قلیخان قجر 147
- 148.کامران میرزا 148
- 151.میرزا محمّد حسین 149
- 150.شاهزاده عبّاس میرزا ملک آرا 149
- 149.میرزا محمّد حسین 149
- 152.میرزا سیّد مهدی تفرشی 149
- 154.علی نقی میرزا 150
- 153.محمّد مهدی خان اعتضاد الدوله 150
- 155.امین الدوله عبد اللّه خان اصفهانی 151
- 157.سیّد حسین متولی باشی 151
- 156.سپهدار 151
- 158.محمّد حسن خان معظم الدوله 152
- 159.عبّاس میرزا اعتضاد الدوله 153
- 161.میرزا سیّد رضا خان بدیع الملک 154
- 162.میرزا علی نقی خان مشاور السلطان 154
- 160.نصر اللّه خان امیر تومان 154
- 165.طاهر تفرشی 155
- 163.علی اکبر خان کرکری 155
- دورۀ پهلوی 155
- اشاره 155
- نمایندگان قم در مجلس شورای ملّی 157
- فتح اللّه خان بیگدلی 157
- شیخ محمود واعظ قمی 158
- میرزا ابراهیم مسعودی قمی 158
- سیّد ابو الفضل تولیت(تولیتی) 158
- میرزا علیرضا پیشوایی قمی 158
- میرزا علی حق نویس 158
- میرزا علی اصغر دربانی 158
- محمّد صادق صادقی گیوی(خلخالی) 159
- سید شفیع شکرایی 159
- محمّد رضوانی 159
- فضل اللّه صدر 159
- سیّد محمود مدرّسی روحانی 159
- نمایندگان مجلس شورای اسلامی 159
- احمد طباطبایی قمی 159
- محمّد یزدی 159
- سید طه هاشمی طغر الجردی 160
- محمّد اسماعیلی مقدم 160
- سید محمّد میر محمّد(میر محمّدی) 160
- محمّد علی شرعی 160
- حسین ایرانی 160
- علی بنایی قمی 160
- محمّد رضا آشتیانی 160
- سید علی محمّد یثربی قمی 160
- احمد بیگدلی آذری قمی 160
- فرمانداران قم پس از انقلاب 161
- استانداران قم 161
- کتابنامه 162
بود.باروی شهر ری،او کرد.و باروی قم او نهاد.به مسجد جامع عتیق قم،مناره ها او فرمود.مشهد و قبۀ فاطمه بنت موسی بن جعفر علیها السّلام او کرد.و خیرات بسیار که به ذکر همه،کتاب بیفزاید. (1)
*
قرن ششم
اشاره
قرن ششم هجری،شاهد تقسیم پذیری حکومت سلجوقیان بود:
سلجوقیان کرمان،سلجوقیان خراسان،سلجوقیان روم،سلجوقیان شام،و...این از هم پاشیدگی،به برق شمشیر خوارزمشاهیان میسّر شد که به سال 521 ه.ق.در خوارزم سر برآوردند و در نیمۀ دوم این قرن،ری و اصفهان را نیز بر گسترۀ قدرت خود افزودند.پس قرن ششم را باید دورۀ یکّه تازی خوارزمشاهیان دانست؛هرچند خوارزمشاهیان نیز با توفانی که چنگیز به پا کرد،به سال 628 ه.ق.برای همیشه از هم پاشیدند.در دهۀ پایانی این قرن،قم در سیطرۀ ممالیک پهلوانی قرار گرفت.
76.ملکشاه سلجوقی
وی پسر سلطان محمود بود.او در سال 553 ه.ق.بیماری برادرش ملک محمّد را فرصتی مغتنم شمرد و او را در راه بازگشت از محاصرۀ بغداد،در همدان تنها گذاشت و به قم و کاشان و نواحی اطراف آمد، غارت کرد و اموال بسیاری از مردم گرفت و با اموال و نیرویی که از این
1- 1) .«النقض»ص 220. [1]