حاکمان قم صفحه 84

قرن هفتم

اشاره

سلطان محمّد خوارزمشاه،خبطی عظیم کرد و جهان اسلام را در میان زبانه های آتش چنگیز انداخت.چنگیز در سال 616 ه.ق.به خراسان حمله کرد و شهرهای ایران را یکی پس از دیگری فتح کرد و در سال 624 ه.ق.درگذشت؛ولی جانشینان او تا سال 736 ه.ق.در ایران حکومت کردند.

قم در قرن هفتم،همچون دیگر شهرهای ایران،توسط سپاه مغول چپاول شد؛اما چنان که خواهیم دید،در دورۀ غازان خان،پس از چند قرن افول،رونق گرفت.

یکی از مهم ترین مطالب گفتنی دربارۀ این قرن،کشته شدن المستعصم بالله خلیفۀ عباسی است.هلاکو،نوادۀ چنگیز،در سال 656 ه.ق.بغداد را فتح کرد و مستعصم را کشت.با مرگ،مستعصم دستگاه خلافت عباسی برچیده شد و زمینه ای فراهم شد تا در سالهای پایانی این سده،ترکان عثمانی قد علم کنند و خود را«خلیفۀ رسول خدا»بخوانند؛عنوانی که از سال 132 ه.ق.بنی عباس آن را یدک می کشیدند.

چنگیز و فرزندانش،نخستین حاکمان غیرمسلمان این سرزمین، پس از فتح اسلام بودند.طبیعی بود که آنها به خلفا،وقعی ننهند این چنین بود که هلاکو،طی مشورتی با وزیر ایرانی اش خواجه نظام الملک،آخرین خلیفه عباسی را با ترفندی جالب،در نمد کرده،به هلاکت رساند.