- مقدمۀ کنگره 1
- اشاره 2
- سرآغاز 5
- اشاره 5
- دربارۀ این جستار 8
- سپاس 8
- وعده 9
- اشاره 10
- جغرافیای تاریخی قم 10
- دیرینۀ قم 14
- اقسام حاکمان محلی 17
- پایتختی قم و اهمیت سیاسی آن 20
- 1 و 2.گیو و گودرز 25
- اشاره 25
- حاکمان پیش از اسلام 25
- 4.قباد پسر بیژن(قباد بیژن). 26
- 5.شیرزاد 26
- 3.بیژن پسر گیو 26
- قرن اول و دوم 27
- اشاره 27
- حاکمان پس از اسلام 27
- 7.عروه بن زید 28
- 8.یزید بن معاویۀ بجلی 28
- 6.ابو موسی اشعری 28
- 9.مطرّف بن مغیره بن شعبه 29
- 10.یزدان فاذار 30
- 12.مقاتل بن حکیم عکّی 37
- 11.خربنداد(/خرپنداد) 37
- خروج قم از مضافات اصفهان و استقلال اداری 38
- اشاره 38
- 13.طریف بن غیلان(عجلان) 38
- 14.عبد اللّه بن کوشید 45
- 15.عاصم بن کوشید 46
- 17.حمزه بن یسع اشعری 46
- 16.حسن بن تحتاج(تحتاخ) 46
- 18.علی بن حمزه 47
- 20.علی بن عیسی بن ماهان 48
- 19.عامر بن عمران بن عبد اللّه اشعری 48
- 21.هرثمه بن اعین 49
- 22.موسی بن خزرج 50
- قرن سوم 50
- اشاره 50
- 23.احمد بن اسحاق اشعری 51
- 24.یحیی بن عمران 51
- 25.علی بن هشام مروزی 52
- 26.علی بن هاشم 53
- 27.علی بن عیسی بن موسی طلحی 54
- 28.جعفر بن داوود قمی 54
- 29.محمّد بن هاشم بادغیسی 54
- 31.احمد بن منصور 56
- 32.المنتصر بالله 56
- 30.ابو جارود منذر بن منصور 56
- 33.احمد بن محمّد بن رستم 56
- 34.محمّد بن ادریس قمی کاتب 56
- 36.مفلح ترکی 57
- 35.یحیی بن هرثمه 57
- 37.مادرانی 57
- 40.احمد بن علی مرورودی 58
- 38.محمّد بن مجمّع 58
- 39.مفوض الی الله 58
- 41.ابو العباس احمد بن علی 59
- 44.المکتفی بالله 60
- 43.ادکوتکین(یدکوتکین/اذکوتکین) 60
- 42.احمد بن عبد العزیز بن ابی دلف 60
- 45.-48 احمد بن محمّد بن یحیی فیروز و محمّد بن ابی مریم و احمد بن ابی 60
- 48.محمّد بن ابراهیم 61
- 46 و 47.عبّاس بن فضل و بشر بن فرج 61
- 49.برون(بیرون)ترکی 62
- 50.احمد بن محمّد(فیروزان) 63
- 53.یحیی بن اسحاق 64
- 51.کوتکین 64
- 52.اسد بن جمهود 64
- 54.عباس بن عمرو غنوی 65
- 55.حسین بن حمدان 65
- 56.ابو علی احمد بن محمّدبنرستم اصفهانی 68
- 57.محمّد بن ادریس قمی کاتب 68
- قرن چهارم 69
- اشاره 69
- 58.ابو الحسن بن احمد صیمری 70
- 60.احمد بن علی بن صعلوک 70
- 59.احمد بن علی خراسانی 70
- 61.ابو مسلم محمّد بن بحر اصفهانی 71
- 62.علی بن محمّد بن سهل دینوری 72
- 64.مؤیّد الدوله 72
- 63.حسن بن قاسم 72
- 65.اسماعیل جیلی 73
- 66 و 67 جعفر بن احمد بابویه و حسین بن محمّد سردابی 73
- 68.ابو علی حسن بن محمّد قمی 74
- 70.ابو شهاب(یا ابو هاشم)عبد اللّه بن محمّد اصفهانی 75
- 69.زید بن احمد بن بحر اصفهانی 75
- 71.ابو عبد اللّه حسین بن محمّد اصفهانی(کاموئی) 77
- 72.ابو القاسم علی بن محمّد بن حسن کاتب 77
- قرن پنجم 78
- اشاره 78
- 73.شهریوش(شهرنوش/شهربوش) 79
- 75.میر ابو الفضل عراقی 81
- 74.ابو سهل حمدونی 81
- قرن ششم 82
- اشاره 82
- 76.ملکشاه سلجوقی 82
- 77.کوکجه 83
- اشاره 84
- قرن هفتم 84
- 78.آباقا خان 85
- 79.غازان خان 85
- اشاره 87
- حکومت خاندانهای محلّی 87
- قرن هشتم 87
- دورۀ فترت 88
- خاندان صفی 89
- 80.خواجه تاج الدین علی 92
- 81.خواجه علی صفی 93
- 84.خواجه اصیل الدین قمی 95
- 83.خواجه عماد الدین محمود 95
- 82.غیاث الدین امیر محمّد 95
- 85.خواجه ابراهیم قمی 96
- 86.خواجه محمّد قمی 97
- 87.پیر احمد ساده 98
- اشاره 99
- قرن نهم 99
- 89.عبد اللّه پروانچی 101
- 88.امیرزاده خلیل 101
- الف.تیموریان 101
- 91.قتلق خواجه 102
- 90.سعد وقاص 102
- 92.الیاس خواجه 103
- 93.سلطان محمّد بهادر 105
- 96.امیر درویش علی میرک 108
- 95.امیرک احمد بن فیروز شاه 108
- 94.شاه قاضی(غازی) 108
- 97.خواجه یحیی قمی 109
- 98.جهانشاه ترکمان 110
- ب.ترکمانان(آق قویونلوها و قره قویونلوها) 110
- اشاره 110
- 99.شاه ولی قوز 111
- 100.شاه حاجی بیک ورودی همدانی 112
- 101.اسکندر کابدار 113
- 102.اوزون حسن 113
- 103.یعقوب میرزا 115
- 104.منصور بیک سهراب 115
- قرن دهم 116
- 105.آیبه سلطان 116
- 106.اسلمش بیک 117
- دورۀ صفویه 119
- اشاره 119
- 107.شاه اسماعیل صفوی 120
- 108.آقا فتح اللّه خان کمترین 120
- 109.آقا کمال الدین حسین 121
- 111.شاه طهماسب صفوی 121
- 112.شاه قلی خلیفه 121
- 110.دور میش خان شاملو 121
- 113.علیقلی خلیفۀ ذو القدر 122
- 114.القاس میرزا 122
- 115.ولی خلیفۀ شاملو 123
- 116.حیدر بیگ جاپوق(جابوق) 124
- 117.ابراهیم بیگ 125
- 118.علیقلی سلطان ذو القدر 126
- 119.سلیمان خلیفۀ ترکمان 126
- 121.حسن صلایی اصفهانی 128
- 120.حسین خان بیگ شاملو 128
- قرن یازدهم 128
- 122.حسینقلی بیگ 129
- اشاره 130
- دورۀ افشاریان و زندیان 130
- 123.فریدون خان گرجی 131
- 124.حسین خان 132
- 125.نجف خان زندی 133
- دورۀ قاجار 135
- قرن سیزدهم 135
- اشاره 135
- 127.حاجی محمّد حسین خان 136
- 130.میرزا ابو القاسم 136
- 129.اسد اللّه خان 136
- 128.محمّد تقی بیگ 136
- 126.کربلایی حسین بیگ 136
- 132.عبد اللّه خان امین الدوله 137
- 131.حاج حسین صدر اصفهانی 137
- 133.کیکاووس میرزا 138
- 134.آقا خان محلاّتی 139
- 135.میرزا ابو طالب خان قزوینی 141
- 136.ذو الفقار خان 142
- 139.عبد العلی خان ادیب الملک 144
- 138.جهانسوز خان 144
- 137.میرزا عبد الباقی خان قزوینی 144
- 140.محمّد حسین خان شاهسون(شهاب الملک) 145
- 142.میرزا سیّد مهدی 146
- 143.میرزا سیّد یوسف خان 146
- 141.علیخان سنقری ریش بلند 146
- 146.حاجی عباس قلیخان قجر 147
- 147.حاجی حبیب اللّه خان 147
- 144 و 145.میرزا حسن خان و میرزا علی خان. 147
- 148.کامران میرزا 148
- 152.میرزا سیّد مهدی تفرشی 149
- 149.میرزا محمّد حسین 149
- 151.میرزا محمّد حسین 149
- 150.شاهزاده عبّاس میرزا ملک آرا 149
- 154.علی نقی میرزا 150
- 153.محمّد مهدی خان اعتضاد الدوله 150
- 155.امین الدوله عبد اللّه خان اصفهانی 151
- 156.سپهدار 151
- 157.سیّد حسین متولی باشی 151
- 158.محمّد حسن خان معظم الدوله 152
- 159.عبّاس میرزا اعتضاد الدوله 153
- 161.میرزا سیّد رضا خان بدیع الملک 154
- 162.میرزا علی نقی خان مشاور السلطان 154
- 160.نصر اللّه خان امیر تومان 154
- 163.علی اکبر خان کرکری 155
- 165.طاهر تفرشی 155
- دورۀ پهلوی 155
- اشاره 155
- نمایندگان قم در مجلس شورای ملّی 157
- فتح اللّه خان بیگدلی 157
- سیّد ابو الفضل تولیت(تولیتی) 158
- شیخ محمود واعظ قمی 158
- میرزا علی اصغر دربانی 158
- میرزا ابراهیم مسعودی قمی 158
- میرزا علی حق نویس 158
- میرزا علیرضا پیشوایی قمی 158
- سید شفیع شکرایی 159
- محمّد رضوانی 159
- محمّد صادق صادقی گیوی(خلخالی) 159
- سیّد محمود مدرّسی روحانی 159
- نمایندگان مجلس شورای اسلامی 159
- فضل اللّه صدر 159
- احمد طباطبایی قمی 159
- محمّد یزدی 159
- سید طه هاشمی طغر الجردی 160
- محمّد اسماعیلی مقدم 160
- سید محمّد میر محمّد(میر محمّدی) 160
- حسین ایرانی 160
- احمد بیگدلی آذری قمی 160
- محمّد علی شرعی 160
- سید علی محمّد یثربی قمی 160
- محمّد رضا آشتیانی 160
- علی بنایی قمی 160
- استانداران قم 161
- فرمانداران قم پس از انقلاب 161
- کتابنامه 162
قرن هشتم
اشاره
ربع نخست قرن هشتم،شاهد حکومت ایلخانان مغول بر ایران بوده است؛اما در این دوران،ترکمانان و آل جلایر نیز مجالی برای قدرت نمایی یافتند و حکومت مغول،کم کم رو به ضعف نهاد و برچیده شد.ناگاه،نسل جدیدی از تبار مغول سربرآورد؛مردی لنگ با قلبی چون سنگ که سلسلۀ تیموریان را بنا نهاد؛سلسله ای که تا پایان قرن نهم و حتّی در دورۀ هرج ومرجهای آغاز قرن ده،از ارکان قدرت در ایران به شمار می آمدند.
در این دوره،در قم،خاندان محلّی صفی قدرت را در دست داشتند.
حکومت خاندانهای محلّی
قدرت و نفوذ خاندانها و شخصیتهای محلّی قم،در دورۀ تیمور و جانشینان او نیز باقی بوده و ظاهرا تا نیمۀ دوم قرن نهم،ادامه یافته است.قراین و شواهدی در دست است که در دورۀ تیموریان-با آنکه نمایندگان و فرمانروایان منصوب دربار سلطنتی هرات،در قم اقامت داشته اند-خاندانها و شخصیتهای بانفوذ و در رأس همه،خاندان علی صفی،نقش خود را به عنوان قدرت محلّی،همچنان حفظ کرده بودند و چندان پایبند دستورها و فرمانهای حکومت مرکزی نبودند.از این رو،در تاریخ این دورۀ قم،موارد متعددی دیده می شود که با دخالتهای آنان،مسیر عادی حوادث تغییر یافته است؛لیکن در تمام این دوره،قم،حاکم منصوب نیز داشته است و بیشتر اوقات هم،والیان این