بر کرانه نور صفحه 18

شبانه روز بیست مرتبه مرگ را یاد کند.»

و از رسول خدا صلی الله علیه و آله در باره فضیلت به یاد آوردن مرگ نقل شده است که فرمود:

«وَمَنْ أَکْثَرَ ذِکْرَ الْمَوْتِ أَحَبَّهُ اللَّهُ؛ (1) کسی که بسیار یاد مرگ کند خداوند او را دوست دارد.»

و امام صادق علیه السلام توصیه می فرمایند که انسان وقتی در بستر قرار می گیرد اموری را از نظر بگذراند و بداند روزی دنیا را ترک خواهد کرد و محاسبه الهی در انتظار اوست. آن حضرت فرمودند:

«إِذَا أَوَیْتَ إِلَی فِرَاشِکَ فَانْظُرْ مَا سَلَکْتَ فِی بَطْنِکَ وَمَا کَسَبْتَ فِی یَوْمِکَ وَاذْکُرْ أَنَّکَ مَیِّتٌ وَأَنَّ لَکَ مَعَاداً؛ (2) آنگاه که در بسترت مأوا می کنی دقت کن که امروز چه خورده ای و چه چیزی گردآوردی و به یاد آور که خواهی مرد و معاد و قیامتی خواهی داشت.»

از روایات چنین استفاده می شود که دوستان واقعی خدا همیشه به یاد مرگ هستند و دوستان شیطان از یاد مرگ غافلند. امام باقر علیه السلام از رسول خدا صلی الله علیه و آله روایت می کند که فرمودند:

«إِذَا اسْتَحَقَّتْ وَلَایَهُ اللَّهِ وَالسَّعَادَهُ جَاءَ الْأَجَلُ بَیْنَ الْعَیْنَیْنِ وَذَهَبَ الْأَمَلُ وَرَاءَ الظَّهْرِ وَإِذَا اسْتَحَقَّتْ وَلَایَهُ الشَّیْطَانِ وَالشَّقَاوَهُ جَاءَ الْأَمَلُ بَیْنَ الْعَیْنَیْنِ وَذَهَبَ الْأَجَلُ وَرَاءَ الظَّهْر؛ (3) هرگاه کسی مستحق دوستی خداوند و خوشبختی باشد، مرگ در برابر چشمان او می آید و آرزو پشت سرش می رود و هرگاه مستحق دوستی شیطان و بدبختی باشد، آرزو پیش چشم او، و مرگ پشت سرش قرار می گیرد.»

مصادیق ذکر و یاد خدا

مرحوم سید علی خان، در شرح صحیفه سجادیه، در ذیل این جمله امام

3- الکافی، ج3، ص258.