بر کرانه نور صفحه 19

زین العابدین علیه السلام که می فرماید: «یا من ذکره شرف للذاکرین»، مطالبی راجع به ذکر بیان می کند که ذکر تنها «سبحان الله» و «الحمد لله» نیست. هر چیزی که یاد خدا و مرتبط با خداست و متذکر خدا بشود، داخل در ذکر است مانند: خواندن قرآن، بیان مسائل حلال و حرام، احادیث اهل بیت علیهم السلام ، تاریخ و سیره ی ائمه علیهم السلام ، یاد قیامت، ثواب و عقاب و... داخل در ذکر است، زیرا همه مرتبط با خداست.

{وَ أَقِمِ الصَّلاهَ لِذِکْری}؛ (1) «و به یاد من نماز برپا دار.»

پس یاد مرگ هم یاد خداست و ذکر او شمرده می شود. آن وقت نتیجه این است:

{فَاذْکُرُونی أَذْکُرْکُمْ وَاشْکُرُوا لی وَلا تَکْفُرُون}؛ (2) «پس مرا یاد کنید، تا شما را یاد کنم؛ و شکرانه ام را به جای آرید؛ و با من ناسپاسی نکنید.»

کسی که به یاد مرگ باشد، به یاد خدا و یاد معاد نیز می باشد. مرحوم فیض می گوید: یاد مرگ سه قسم است:

1. کسی که یاد مرگ برای او موجب شقاوت است.

کسی که از مرگ یاد می کند و ناراحت است که چرا مرگ من زود فرا رسید؟! موفق نشدم جنایات و کارهای شیطانی را به اتمام رسانم! چنین یاد مرگی اعتراض به خداست و موجب شقاوت بیشتر می شود.

یاد مرگ و نیرنگ!

در حالات معاویه به هنگام مرگ نوشته اند:

واپسین نیرنگ معاویه در روزهای پایانی زندگی اش نمایان شد. وی که احساس ضعف می کرد خبر مرگ خود را از مردم دریافت داشت. هنگامی که بیماری او شدید شد، به اطرافیانش فرمان داد، چشم هایش را سرمه کشند و سرش را روغن زنند: احشو عینی إثمدا وأوسعوا رأسی دهنا. (3) سپس به مردم اجازه داد نزدش رفته، سلام گویند و

1- . سوره طه، آیه 14.
2- . سوره بقره، آیه 152.
3- . تاریخ امم و الملوک، لأبی جعفر محمد بن جریر الطبری، ج5، ص244.