بر کرانه نور صفحه 35

{وَ ما کانَ اللَّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ یَسْتَغْفِرُون}؛ و تا آنان طلب آمرزش می کنند، خدا عذاب کننده ایشان نخواهد بود.

حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند:

«کَانَ فِی الْأَرْضِ أَمَانَانِ مِنْ عَذَابِ اللَّهِ وَ قَدْ رُفِعَ أَحَدُهُمَا فَدُونَکُمُ الْآخَرَ فَتَمَسَّکُوا بِهِ أَمَّا الْأَمَانُ الَّذِی رُفِعَ فَهُوَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله وَ أَمَّا الْأَمَانُ الْبَاقِی فَالاسْتِغْفَار؛ (1) در زمین دو امان (دو وسیله نجات) از عذاب الهی بود که یکی از آنها برداشته شد دومی را دریابید و به آن چنگ زنید؛ اما امانی که برداشته شد وجود رسول اللَّه صلی الله علیه و آله بود (که خداوند به برکت وجود او هرگز عذابی بر این امت نازل نکرد، ولی او از میان ما رفت) و امانی که باقی مانده «استغفار» است.»

پس مادامی که انسان ها در حال استغفار هستند در امان از عذاب الهی می باشند. قرآن کریم می فرماید:

{قُلْ یا عِبادِیَ الَّذینَ أَسْرَفُوا عَلی أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَهِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمیعاً}؛ (2) بگو: «ای بندگان من - که بر خویشتن زیاده روی روا داشته اید - از رحمت خدا نومید مشوید. در حقیقت، خدا همه گناهان را می آمرزد، که او خود آمرزنده مهربان است.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می فرمایند:

«إنّ الشّیطان قال وعزّتک یا ربّ لا أبرح أغوی عبادک ما دامت أرواحهم فی أجسادهم فقال الرّبّ وعزّتی وجلالی لا أزال أغفر لهم ما استغفرونی؛ (3) شیطان گفت پروردگارا به عزت تو سوگند که تا وقتی که روح بندگان تو در تنشان است پیوسته آنها را گمراه می کنم، خداوند فرمود به عزت و جلالم سوگند که تا وقتی از من بخشش طلبند پیوسته آنها را می بخشم.»

معنای توبه

توبه به معنای برگشت و پشیمانی است و گاهی از جانب خدا و گاهی از

1- . نهج البلاغه (للصبحی صالح)، ص483.
2- . سوره زمر، آیه 53.
3- . نهج الفصاحه، ص282.