بر کرانه نور صفحه 384

همین است. خدای متعال ما را آفرید تا توجه به او داشته و او را بشناسیم. خدا ما را آفرید تا او را عبادت کنیم:

{وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلاَّ لِیَعْبُدُون}؛ (1) و جنّ و انس را نیافریدم جز برای آنکه مرا بپرستند.

حضور قلب در عبادات

هیچ عبادتی بالاتر از دعا نیست، زیرا ممکن است انسان در حال قرائت قرآن توجه به کلمات آن نیز داشته باشد، اگرچه اکثر افرادی که قرآن می خوانند ممکن است معنای تحت اللفظی آیات قرآن را هم ندانند، ولی چون خود خواندن قرآن، نگاه به قرآن و توجه به آن ثواب دارد از همین مقدار ثواب نباید غافل شوند؛ اما بهتر آن است که انسان حداقل معانی کلمات قرآن را بداند و بالاتر این که بر تفسیر آن آگاهی یابد و از همه مهمتر عمل به قرآن است. البته عموم توجه به این امور ندارند و وقتی قرآن می خوانند فقط همان الفاظ را بر زبان جاری می کنند که ثواب دارد، ولی اگر با توجه به خدا باشد ارزش و فضیلت بسیار دارد.

اگر کسی مدعی باشد که من دو رکعت نماز خواندم و از اول تا آخر نماز توجه به خدا داشتم، کار بزرگی انجام داده است. بنده که نمی توانم چنین ادعایی داشته باشم. انسان باید سعی کند نماز را با حضور قلب بخواند و این کار آسانی نیست. انسان وقتی نماز می خواند الفاظ نماز را به کار می برد و سعی می کند ظواهر نماز را حفظ کند اما حضور قلب یک کار بسیار مشکل ولی امکان پذیر است. اگر ممکن نبود دستور به رعایت آن نمی دادند چرا که خدای متعال هرگز به کاری که از طاقت بشر خارج است دستور نمی دهد.

حضور قلب در نماز کار بسیار سختی است. در وسائل روایتی از امام