حقوق در قرآن: بررسی نکات حقوقی قرآن بر اساس تفسیر نور صفحه 355

1- . انبیاء، 73.

2- . بقره، 77.

3- . توبه، 103.

4- . ابراهیم، 31.

5- . مائده، 55 .

¨ «وَ الَّذِینَ هُمْ لِلزَّکاهِ فاعِلُون» (1)

و همان کسانی که زکات می پردازند.

* «زکات» در لغت، به معنای رشد و نموّ و پاکیزگی است و در اصطلاح، یک نوع مالیات شرعی و از ارکان و واجبات دین است.

¨ «وَ أَقِیمُوا الصَّلاهَ وَ آتُوا الزَّکاهَ» (2)

و نماز را به پا دارید و زکات را بپردازید.

* امام صادق علیه السلام با تلاوت این آیه فرمودند: زکات فطره مصداق زکات در آیه و واجب است.(3)

3-5 جزیه

¨ «قاتِلُوا الَّذِینَ لا یُؤْمِنُونَ بِاللهِ وَ لا بِالْیَوْمِ الْآخِرِ وَ لا یُحَرِّمُونَ ما حَرَّمَ اللهُ وَ رَسُولُهُ وَ لا یَدِینُونَ دِینَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِینَ أُوتُوا الْکِتابَ حَتَّی یُعْطُوا الْجِزْیَهَ عَنْ یَدٍ وَ هُمْ صاغِرُونَ» (4)

با کسانی از اهل کتاب (یهود، نصاری، مجوس، صابئین،) که به خدا و روز قیامت ایمان نمی آورند و آنچه را خدا و رسولش حرام کرده اند، حرام نمی شمرند و به دین حقّ گردن نمی نهند بجنگید، تا با خواری و ذلّت، به دست خود جزیه بپردازند.

v این آیه دلالت بر جواز اخذ جزیه از کفار غیرحربی دارد که به جای زکاتی است که مسلمانان می­دهند.

ب) حقوق کار

¨ «وَ مَنْ کانَ غَنِیًّا فَلْیَسْتَعْفِفْ وَ مَنْ کانَ فَقِیراً فَلْیَأْکُلْ بِالْمَعْرُوفِ»(5)

و هر (قیّم و سرپرستی) که بی نیاز است، عفّت به خرج دهد (و از گرفتن حق الزّحمه امور یتیمان چشم بپوشد) و آن که نیازمند است، به مقدار متعارف (در برابر نگهداری از مال یتیم) می تواند ارتزاق کند.

* در گرفتن حقّ الزّحمه، حدّ متعارف را باید در نظر گرفت. «فلیأکل بالمعروف»