حقوق در قرآن: بررسی نکات حقوقی قرآن بر اساس تفسیر نور صفحه 453

1- (یوسف،74)

2- (نمل،27)

3- (ص،21و22)

4- (ص،23)

v بر اساس آیات زیر، خداوند بر اساس حق قضاوت می­کند و به پیامبرش نیز فرمان می­دهد که بر مبنای حق قضاوت نماید. از این رو قاضی باید تلاش کند به حقیقت دست یابد:

¨ «وَ أَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّها وَ وُضِعَ الْکِتابُ وَ جِی ءَ بِالنَّبِیِّینَ وَ الشُّهَداءِ وَ قُضِیَ بَیْنَهُمْ بِالْحَقِّ وَ هُمْ لا یُظْلَمُونَ» (1)

و (در آن روز) زمین به نور پروردگارش روشن گردد و نامه ی اعمال را در میان نهند و پیامبران و شاهدان را حاضر سازند و میان آنان به حقّ داوری شود در حالی که بر آنان ستم نمی رود.

* شاهد مثال: «وَ قُضِیَ بَیْنَهُمْ بِالْحَقّ»

¨ «فَإِذا جاءَ أَمْرُ اللهِ قُضِیَ بِالْحَقِّ وَ خَسِرَ هُنالِکَ الْمُبْطِلُونَ»(2)

پس چون فرمان خدا آمد (و قیامت برپا شد) به حقّ داوری خواهد شد و باطل گرایان در آن جا زیانکارند.

* شاهد مثال: «قُضِیَ بِالْحَقِّ»

¨ «یا داوُدُ إِنَّا جَعَلْناکَ خَلِیفَهً فِی الْأَرْضِ فَاحْکُمْ بَیْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ» (3)

ای داود! همانا ما تو را در زمین جانشین قرار دادیم، پس میان مردم به حقّ داوری کن.

* شاهد مثال: «فَاحْکُمْ بَیْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ»

تفهیم اتهام و ارائه ادله به مجرم

¨ «قالُوا جَزاؤُهُ مَنْ وُجِدَ فِی رَحْلِهِ فَهُوَ جَزاؤُهُ کَذلِکَ نَجْزِی الظَّالِمِینَ» (4)

گفتند: کیفرش چنین است که هر کس پیمانه در بارش پیدا شود، خود او جزای سرقت است (که به عنوان گروگان یا برده در اختیار صاحب پیمانه قرار گیرد) ما (در منطقه کنعان) ظالم (سارق) را اینگونه کیفر می دهیم.

* تا حد امکان دلایل باید به گونه­ای باشد که متهم خود به راحتی اتهام را بپذیرد. «من وجد....»