حقوق در قرآن: بررسی نکات حقوقی قرآن بر اساس تفسیر نور صفحه 600

1- (اعراف،12)

د) قواعد حقوقی

نفی سبیل

v نفی سبیل در اصطلاح به معنای آن است که در مقررات دین اسلام حکمی که موجب ثبوت سلطه کافر بر مسلمان باشد، تشریع نشده است. این قاعده هرگونه سلطه در عرصه­های مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی ، نظامی و غیره را شامل می­شود و رابطه سلطه­آور در هرشکل و از هر طریق را نفی می­کند. این قاعده از آیات زیر قابل استنباط است:

¨ «وَ لَنْ یَجْعَلَ اللهُ لِلْکافِرِینَ عَلَی الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلاً» (1)

و خداوند هرگز راهی برای سلطه ی کفّار بر مسلمانان قرار نداده است.

* مؤمنان حق پذیرفتن سلطه ی کافران را ندارند و سلطه پذیری نشانه نداشتن ایمان واقعی است. «لن یجعل الله للکافرین علی المؤمنین سبیلا»

¨ «لا یَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْکافِرِینَ أَوْلِیاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِینَ» (2)

نباید اهل ایمان، بجای مؤمنان، کافران را دوست و سرپرست خود برگزینند.

* پذیرش ولایت کفّار از سوی مؤمنان ممنوع است. «لایتخذ المؤمنون الکافرین اولیاء»

¨ «وَ حَیْثُ ما کُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَکُمْ شَطْرَهُ لِئَلاَّ یَکُونَ لِلنَّاسِ عَلَیْکُمْ حُجَّهٌ إِلاَّ الَّذِینَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِی»(3)

و (ای پیامبر!) از هر جا خارج شدی پس (به هنگام نماز) روی خود را به سوی مسجد الحرام بگردان، و (شما ای مسلمانان نیز) هر جا بودید (در سفر و در حضر) روی خود را به سوی آن بگردانید تا برای (هیچ کس از) مردم جز ستمگرانشان، امکان احتجاج (و مجادله) علیه شما نباشد.

* نفی سلطه­ی دیگران و رسیدن به استقلال یک ارزش است. «لئلاّ یکون للناس علیکم حجه»