پیشگامان تشیع در ایران: همراه با رویکردی تفصیلی به رجال اشعریان صفحه 126

معرفی نموده و آن را قابل این نمونه نتیجه گیری نمی دانند(1).

احتمال دوم این است که عبارت «اکثر مما وصفت یعنی الحسن بن محمد بن عمران»، وصایت حسن بن محمد را نمی رساند؛ بلکه در معرفی مخاطب امام علیه السلام می باشد. بدین معنا که مخاطب امام علیه السلام در نامه و مراد از افعالی نظیر «ذکرت» و «وصفت» شخص حسن بن محمد بن عمران می باشد؛ نه دیگری. این احتمال هنگامی تقویت می شود که در بین دو نفری که نامهِ امام علیه السلام به دستشان رسیده شخصی به نام «حسن بن محمد» نیز باشد؛ چنان که علامه سید ضیاء الدین اصفهانی در تعلیقه خود بر مجمع الرجال قهپائی مقصود از «حسن بن محمد» را «ابن عمران» می داند(2).

در رجال کشی صریحا از امام علیه السلام نام برده نشده است، ولی در غیبت شیخ به حضرت امام جواد علیه السلام اشاره شده است(3).

شیخ طوسی، در استبصار، روایت وی از زرعه بن محمد حضرمی(4) را نقل نموده این روایت، بکر بن صالح راوی حسن بن محمد است(5).

175 . حسین بن احمد بن ادریس

175 . حسین بن احمد بن ادریس

شیخ دو بار حسین بن احمد بن ادریس القمی الاشعری، ابو عبدالله را در باب من لم یرو عنهم علیهم السلام ذکر کرده: در مرتبه اول، همانند آن چه که گذشت و بار دوم بدون وصف قمی و اشعری و ذکر کنیه به او اشاره نموده است(6). صدوق بارها با عبارت: «رضی الله عنه»(7) و یا «رحمه الله» از او یاد کرده(8) که حداقل بر احترام و

1- 1. همان.
2- 2. مجمع الرجال، ج 3، ص 55. (حاشیه).
3- 3. کتاب الغیبه، ص 112.
4- 4. زرعه بن محمد حضرمی واقفی مذهب، از اصحاب و راویان امام صادق و امام کاظم علیهما السلام و صاحب «اصل» می باشد. (مجمع الرجال، ج 3، ص 52).
5- 5. الاستبصار، ج 1، ص 62، ح 185.
6- 6. رجال الطوسی، ص 467، ش 29؛ ص 470، ش 48.
7- 7. من لا یحضره الفقیه، المشیخه، ص 35، 94، 105، 106، 112، 125، 127، 132. کمال الدین ج 2، ص 653، ص 411 بنگرید همین نوشتار ص 149 - 150.
8- 8. الامالی ص 32.