پیشگامان تشیع در ایران: همراه با رویکردی تفصیلی به رجال اشعریان صفحه 173

از امام رضا علیه السلام روایت می نماید(1). بنان از اشعریان و برادر احمد بن محمد بن عیسی است. با توجه به تاریخ زندگی برادرانش احمد (متوفا: بعد از 274 ه . ق) و بنان(2) وی از محدثان قرن سوم هجری به شمار می آید.

در رجال شیخ طوسی، باب اصحاب حضرت هادی علیه السلام، نام «عبدالرحمن بن محمد» بدون هیچ وصفی آمده(3) که احتمال اتحاد آن با «ابن محمد بن عیسی» داده شده است(4). به دلیل مطرح نشدن نام او در کتب رجال و این که حدیث کافی، در تهذیب به صورت «بنان بن محمد» از برادرش «عبدالله بن محمد» ذکر شده،(5) اردبیلی در جامع الرواه سند روایت را اشتباه می داند و می گوید: احتمال دارد که بنان از برادرش احمد روایت کرده باشد؛ زیرا احمد از محمد بن اسماعیل بسیار روایت می کند(6).

214 . عبدالصمد بن محمد الاشعری

214 . عبدالصمد بن محمد الاشعری

نجاشی پدر «الحسن بن عبدالصمد بن محمد بن عبیدالله الاشعری» را از راویان حنان(7) شمرده است(8). شیخ طوسی در باب اصحاب حضرت هادی علیه السلام عبدالصمد بن محمد قمی را بدون وصف اشعری ذکر نموده است(9). سخن از دوران زندگی وی در شرح حال فرزندش «حسن» گذشت. احتمالاً وی در نیمه دوم قرن دوم و نیمه اول قرن سوم می زیسته است.

در تهذیب، استبصار، من لا یحضر و کامل الزیارات، با عنوان «عبدالصمد بن

1- 1. الکافی، ج 4، ص 174، ح 22.
2- 2. ر. ک: همین نوشتار. شرح حال احمد بن محمد و بنان بن محمد.
3- 3. مجمع الرجال، ج 4، ص 84. (در نسخه چاپی رجال، این عنوان دیده نمی شود).
4- 4. الجامع فی الرجال، ج 2، شرح حال عبدالرحمن بن محمد؛ ج 2، ص 443.
5- 5. تهذیب الاحکام، ج 4، ص 91، ح 266.
6- 6. جامع الرواه، ج 2، ص 76.
7- 7. حنان بن سدیر صیرفی کوفی، از اصحاب امام صادق و حضرت کاظم علیهما السلام و وکالت آن حضرت را به عهده داشت. وی در امامت امام رضا علیه السلام توقف کرد و حضرت جواد علیه السلام را درک ننمود. شیخ وی را توثیق نموده و کتابی از او دانسته است. حسن بن محبوب از راویان وی می باشد. (مجمع الرجال، ج 2، ص 247/ اختیار معرفه الرجال، ص 555 / الفهرست، ص 64).
8- 8. رجال النجاشی، ص 62.
9- 9. رجال الطوسی، ص 419، ش 29، مجمع الرجال، ج 2، ص 248، ج 4، ص 90/ الجامع فی الرجال، ج 2، ص 452. نویسنده معجم رجال الحدیث اتحاد را بعید نمی دانند. (ج 10، ص 26).