پیشگامان تشیع در ایران: همراه با رویکردی تفصیلی به رجال اشعریان صفحه 197

با توجه به این که محمد بن حسن بن ولید(متوفا: 343 ه . ق.) و احمدبن ادریس (متوفا: 306 ه . ق.) که از راویان علی بن محمد اشعری می باشند، در نیمه اول قرن چهارم ه . ق. از دنیا رفته اند(1) و وفات حسین بن محمد بن عامر، راوی دیگر او، نیز در همان حدود روی داده است(2)، علی بن محمد اشعری از محدثان قرن سوم هجری محسوب می شود. وی از محمد بن سالم، محمد بن سلیمان و مرفوعا از ابوحمزه روایت نموده و محمد بن حسن بن ولید، محمد بن یحیی، حسین بن محمد بن عامر و احمد بن ادریس از راویان وی بوده اند(3).

نجاشی «علی بن محمد» را صاحب کتابِ نوادری بزرگ می داند و از طریق شیخ طوسی، برمی آید که وی کتاب رجال نیز داشته است: «له کتابٌ اخبرنا به ابن ابی جید عن ابن الولید عن علی بن محمد عن رجاله»(4).

239 . عمر بن سائب بن مالک

239 . عمر بن سائب بن مالک

مختار، او را والی ری و همدان ساخت. او در ری با مقاومت مردم روبرو شد؛ لذا به سوی همدان رفت و خراج آن شهر را جمع کرد: «مختار متمکن شد و ولات و حکام را به شهرها فرستاد. عمر بن سائب بن مالک را والی ری و همدان گردانید. چون به ری رسید، دَرِ شهر به روی وی ببستند. پس عمر بن سائب عنان به جانب همدان بگردانید و به همدان فرود آمد و مال آن را جمع کرد(5).

در تاریخ قم، به اشعری بودن «او» تصریح نشده است؛ ولی با ملاحظه شهرت سائب بن مالک الاشعری و این که سائب از سران اصحاب مختار بوده و جملات یاد شده نیز در ضمن حالات سائب آمده است، بعید به نظر می رسد که وی شخصی جز فرزند سائب اشعری باشد.

1- 1. رجال النجاشی، ص 343، 92.
2- 2. ر. ک: همین نوشتار، شرح حال حسین بن محمد بن عامر.
3- 3. معجم رجال الحدیث، ج 12، ص 143/ الجامع فی الرجال، ج 2، ص 451. این که سید، داماد او را از مشایخ کلینی دانسته صحیح نیست؛ چون کلینی از او به واسطه حسین بن محمد و محمد بن یحیی روایت می نماید. (معجم رجال الحدیث، ج 12، ص 144).
4- 4. رجال النجاشی، ص 257/ الفهرست، ص89.
5- 5. تاریخ قم، ص 287.