در پرتو شریعت: پاسخ به شبهات وهابیت صفحه 70

ب) بررسی استدلال به روایت ابی الهیّاج

استدلال به این روایت از دو جهت مخدوش است:

1. سند روایت

در سند این روایت نام پنج روای وجود دارد که در کتابهای حدیثی و رجالی اهل سنّت مورد مذمّت قرار گرفته اند.

الف) وکیع: اگرچه در کتابهای رجال اهل سنّت از حافظه وکیع بن جرّاح تمجید شده، ولی عبداللَّه بن احمد بن حنبل می گوید:

«سمعت أبی یقول: أخطأ وکیع ابن الجرّاح فی خمسمائه حدیث (1) .»

«از پدرم احمد بن حنبل شنیدم که می گوید: وکیع بن جرّاح در پانصد مورد نقل حدیث اشتباه کرده است.»

و از محمّد بن نصر مروزی نیز نقل شده که: «وکیع بن جرّاح حدیث را تا آخر از حفظ می خواند و الفاظ حدیث را تغییر می داد؛ گویا نقل به معنا می کرد و از اهل زبان عربی نبود.» (2) ب) سفیان: درباره سفیان ثوری نقل شده است که او در احادیث تدلیس می کرد. (3) ج) حبیب بن ابی ثابت: در مورد او نیز گفته شده است: در احادیث تدلیس می کرد. (4) د) ابووائل: شقیق بن سلمه ابووائل اسدی در بسیاری از کتابهای رجالی اهل سنّت توثیق شده است، (5) ولی در بعضی از کتابها به عنوان یکی از منحرفین از

1- تاریخ بغداد، ج 2، ص 348؛ تهذیب التهذیب، ج 11، ص 110؛ سیر أعلام النبلاء، ج 9، ص 154؛ تاریخ مدینه دمشق، ج 63، ص 98؛ تهذیب الکمال، ج 23، ص 208 و ج 30، ص 471.
2- تهذیب التهذیب، ج 11، ص 114.
3- همان، ج 4، ص 102 و ج 11، ص 192.
4- . التبیین لأسماء المدلّسین، ص 19؛ تهذیب التهذیب، ج 2، ص 157.
5- الجرح و التعدیل، ج 4، ص 371؛ الثقات ابن حبّان، ج 4، ص 354؛ معرفه الثقات، ج 1، ص 459؛ تهذیب الکمال، ج 12، ص 547- 554؛ سیر أعلام النبلاء، ج 4، ص 161- 164؛ تهذیب التهذیب، ج 4، ص 317.