اعتقادما صفحه 61

حقیقت این است که ما درباره احکام مورد نیاز مکلفین در امور عبادی و سیاسی و اقتصادی و اجتماعی،به اندازه کافی روایات از پیغمبر اکرم (ص) و ائمه معصومین-علیهم السلام-در دست داریم،و نیازی به پناه بردن به این گونه ادله ظنیه نمی بینیم،حتی معتقدیم برای کشف احکام در«مسائل مستحدثه یعنی مسائلی که با گذشت زمان در زندگی بشر وارد شده اصول و کلیاتی در کتاب و سنت پیامبر (ص) و ائمه معصومین-علیهم السلام-وارد شده که ما را از توسل به این گونه دلایل ظنی بی نیاز می کند،یعنی با رجوع به همان کلیات احکام، مسائل مستحدثه کشف می شود (توضیح این سخن از حوصله این بحث فشرده بیرون است) . (14)

باب اجتهاد دائما مفتوح است

ما معتقدیم:باب اجتهاد در تمام مسائل شرع باز است،و همه فقهای صاحب نظر می توانند احکام الهی را از منابع چهار گانه فوق استنباط کرده و در اختیار کسانی که قدرت استنباط ندارند بگذارند،هر چند نظراتشان با فقهای پیشین تفاوتهایی داشته باشد و معتقدیم افرادی که در فقه صاحب نظر نیستند،همیشه باید به فقهای زنده که آگاه به مسائل زمان و مکان هستند مراجعه کنند و به اصطلاح از

آنها تقلید کنند و مراجعه افراد نا آگاه را به متخصصان در فقه از بدیهیات می دانیم.ما این فقها»را«مرجع تقلید»می نامیم،به این ترتیب تقلید ابتدایی از فقیه میت را جایز نمی دانیم،حتما باید مردم از فقهای زنده تقلید کنند تا دائما فقه در حرکت و تکامل باشد.

خلا قانونی وجود ندارد

ما معتقدیم:که خلا قانونی در اسلام وجود ندارد،یعنی تمام احکام مورد نیاز انسانها تا دامنه قیامت در اسلام بیان شده،گاه به صورت خاص و گاه در ضمن یک حکم کلی و عام،و به همین دلیل برای فقها حق قانونگذاری قائل نیستیم،بلکه آنها را موظف می دانیم که احکام الهی را از منابع چهار گانه فوق استخراج کنند و در اختیار همگان بگذارند،مگر قرآن مجید در سوره مائده که آخرین یا از آخرین سوره هایی است که بر پیامبر (ص) نازل شده نمی گوید:«الیوم اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الاسلام دینا،امروز دین شما را کامل کردم و نعمت خود را بر شما تمام نمودم،و اسلام را آیین شما پذیرفتم . (15) چگونه آیین اسلام می تواند کامل باشد بی آن که احکام فقهی کامل برای همه اعصار و قرون داشته باشد؟! مگر در حدیث معروف پیامبر (ص) نمی خوانیم که در حجه الوداع فرمود:

«ایها الناس و الله ما من شی ء یقربکم من الجنه و یباعدکم عن النار الا و قد امرتکم به،و ما من شی ء یقربکم من النار و یباعدکم عن الجنه الا و قد نهیتکم عنه،ای مردم!هر چیزی شما را به بهشت نزدیک کند و از آتش دوزخ دور سازد،شما را به آن دستور دادم و هر چیزی که شما را به آتش دوزخ نزدیک سازد و از بهشت دور

نماید شما را از آن نهی کردم . (16)

در حدیث معروف دیگری از امام صادق (ع) می خوانیم:«ما ترک علی (ع) شیئا الا کتبه حتی ارش الخدش،علی (ع) چیزی از احکام اسلام را فرو گذار نکرد مگر این که (به دستور پیامبر-ص-و املای آن حضرت) آن را نوشت،حتی دیه یک خراش کوچک (که بر بدن انسانی وارد می شود) ». (17)

با این حال نوبتی به ادله ظنیه و قیاس و استحسان نمی رسد.