- مقدمه ناشر 1
- پیشگفتار 1
- پیدایش تشیع 2
- پیدایش تشیع 2
- سخنی با مخالفین 3
- تشیع در اصطلاح 4
- تشیع در لغت 4
- 1 - ظهور تشیع در عصر پیامبرصلی الله علیه واله 5
- پیدایش تشیع 5
- پیدایش تشیع 5
- 3 - ظهور تشیع هنگام قتل عثمان 5
- 2 - ظهور تشیع در سقیفه 5
- 4 - ظهور تشیع پس از شهادت حسین بن علی علیه السلام 6
- 5 - تاثّر تشیع از افکار فارسیان 6
- عوامل ظهور تشیع 6
- عوامل ظهور تشیع 6
- 6 - تشیع متاثر از افکار ابن سبا 6
- عامل اول: ایات امامت و ولایت امام علی علیه السلام 8
- 1 - ایه ولایت 8
- عامل اول: ایات امامت و ولایت امام علی علیه السلام 8
- 3 - ایه اکمال 9
- 2 - ایه تبلیغ 9
- عامل دوم: ایات امامت اهل بیت علیهم السلام 10
- عامل سوم: ایات مرجعیت دینی اهل بیت علیهم السلام 10
- 1 - ایه تطهیر 11
- عامل سوم: ایات مرجعیت دینی اهل بیت علیهم السلام 11
- 2 - ایه هدایت 11
- عامل چهارم: ایات فضایل 12
- عامل چهارم: ایات فضایل 12
- 1 - سوره دهر 12
- 3 - ایه مباهله 13
- 2 - ایه شراء 13
- 4 - ایه مودت 14
- عامل پنجم: روایات امامت و ولایت 15
- عامل پنجم: روایات امامت و ولایت 15
- 1 - حدیث غدیر 15
- 2 - حدیث دوازده خلیفه 15
- عامل ششم: وجود روایات فراوان بر مرجعیت دینی اهل بیت علیهم السلام 16
- عامل ششم: وجود روایات فراوان بر مرجعیت دینی اهل بیت علیهم السلام 16
- 6 - حدیث خلافت 16
- 4 - حدیث وصایت 16
- 5 - حدیث منزلت 16
- 3 - حدیث ولایت 16
- 1 - حدیث ثقلین 17
- 2 - حدیث «انا مدینه العلم» 17
- 3 - حدیث سفینه 17
- عامل هفتم: روایات فضایل 18
- 5 - حدیث «علی مع الحقّ» 18
- 4 - حدیث امان 18
- عامل هفتم: روایات فضایل 19
- 1 - حدیث نور 19
- 2 - حدیث «احبّ الخلق» 19
- 5 - امام علی علیه السلام و باز بودن درب خانه او به مسجد 20
- 4 - امام علی علیه السلام برادر معنوی پیامبرصلی الله علیه واله 20
- 3 - امام علی علیه السلام میزان ایمان و نفاق 20
- 7 - امام علی علیه السلام و ابلاغ سوره برائت 21
- 8 - امام علی علیه السلام مولود کعبه 21
- 6 - امام علی علیه السلام و رد شمس 21
- 10 - امام علی علیه السلام اولین مسلمان و مؤمن 22
- عامل هشتم: وجود روایات فراوان در مدح شیعه 22
- 11 - امام علی علیه السلام اولین نمازگزار با پیامبرصلی الله علیه واله 22
- 9 - امام علی علیه السلام و گرفتن لواء 22
- مفهوم شیعه در لغت 23
- مفهوم شیعه در اصطلاح 24
- پیامبر و دعوت به تشیع 25
- روایات هم مضمون 26
- مفاد احادیث 28
- راویان احادیث از علمای اهل سنت 29
- ارتباط ایه با امامت 32
- 1 - سندی 32
- 2 - مضمونی 32
- تصحیح احادیث 32
- تصحیح احادیث 32
- بررسی شبهات 33
- بررسی شبهات 33
- 1 - برتری امام علی علیه السلام از پیامبرصلی الله علیه واله!! 33
- پاسخ 33
- 2 - شیعه یعنی محبّ!! 34
- پاسخ 34
- پاسخ 35
- 3 - عدم اطلاق لفظ شیعه بر فرقه امامیه!! 35
- 4 - اطلاق شیعه بر هر گروه و حزب!! 36
- پاسخ 36
- 5 - دعوت اسلام به اجتماع نه تفرقه!! 37
- پاسخ 38
- پاسخ 39
- پاسخ 39
- 6 - اثبات تشیع با روایات جعلی!! 39
- 7 - هرگز صحابه عقیده شیعه را نداشتند!! 39
- 8 - تغییر در تشیع!! 42
- پاسخ 42
- 9 - تبری حضرت علی علیه السلام از عقاید شیعه!! 43
- پاسخ 43
- 10 - خروج از روش اسلام!! 45
- پاسخ 45
- 11 - تمسک به تعریف شیخ مفیدرحمه الله!! 47
- پاسخ 47
- 12 - اشکالی بر تعریف شیخ مفیدرحمه الله!! 48
- پاسخ 48
- تاریخ تشیع 49
- تاریخ تشیع 49
- تشیع در عصر پیامبرصلی الله علیه واله 50
- برنامه تشیع در زمان رسول خداصلی الله علیه واله 51
- 1 - بیعت با امیرالمؤمنین علیه السلام در روز غدیر خم 51
- برنامه تشیع در زمان رسول خداصلی الله علیه واله 51
- 3 - کار عملی در تثبیت ولایت 52
- 2 - سرودن شعر در دفاع از ولایت 52
- تشیع هنگام وفات پیامبرصلی الله علیه واله 53
- تشیع در ایام خلافت ابوبکر 54
- تشیع در ایام خلافت ابوبکر 54
- 2 - تحصّن شیعیان در خانه فاطمه زهراعلیها السلام 54
- 1 - کاندیدا کردن امام علی علیه السلام برای بیعت 54
- 3 - موضع گیری ها در دفاع از ولایت 55
- 4 - سکوت معنادار 57
- 5 - مخالفت عملی 58
- 6 - مبارزه منفی 58
- تشیع در ایام خلافت عثمان 60
- تشیع در ایام خلافت عمر بن خطّاب 60
- تشیع در ایام امامت امیرالمؤمنین علیه السلام 61
- تشیع در ایام امامت امیرالمؤمنین علیه السلام 61
- الف) جنگ جمل 63
- ب) جنگ صفین 65
- پیشگامان تشیع از صحابه 67
- شرح حال برخی از پیشگامان تشیع 68
- 2 - ابوذر غفاری 69
- 1 - سلمان فارسی 69
- 4 - عمار بن یاسر 70
- 3 - مقداد بن عمرو 70
- 6 - براء بن عازب 71
- 5 - خذیمه بن ثابت 71
- 8 - خالد بن سعید بن عاص بن امیه بن عبد شمس 72
- 7 - ابوالهیثم بن تیهان 72
- 9 - ابوایوب انصاری 72
- 11 - عثمان بن حنیف 73
- 10 - حذیفه بن یمان 73
- 13 - ابوالطفیل عامر بن واثله 74
- 12 - سهل بن حنیف 74
- جنایات معاویه بر شیعه در اواخر حکومت امام علی علیه السلام 75
- تشیع در عصر امام حسن علیه السلام 77
- تشیع در عصر امام حسین علیه السلام 78
- تبرئه شیعه از دخالت در شهادت امام حسین علیه السلام 79
- ابعاد تشیع 79
- ابعاد تشیع 79
- 1 - تشیع سیاسی 79
- 3 - تشیع حبّی 80
- 2 - تشیع عقیدتی 80
- شیعه واقعی کیست؟ 81
- 4 - تشیع دینی 81
- نوع تشیع کوفیان 82
- ملحق شدن گروهی از شیعیان کوفه به امام حسین علیه السلام 83
- تبعید بسیاری از شیعیان عقیدتی 83
- شهیدان نامه رسان 87
- شهیدان نامه رسان 87
- پیشگامان شهادت 87
- 1 - عبداللَّه بن یقطر حمیری برادر رضائی امام حسین علیه السلام 87
- 2 - قیس بن مسهر صیداوی 87
- 2 - عبدالاعلی بن یزید کلبی 88
- وجود خوارج در کوفه 88
- پیشگامان شهادت 88
- 1 - عماره بن صلخب آزدی 88
- وجود شامیان در لشکر عمر بن سعد 89
- تشیع در عصر امام سجادعلیه السلام 89
- تشیع در عصر «امام محمد باقرعلیه السلام» 92
- تشیع در عصر «امام جعفر صادق علیه السلام» 93
- تشیع در عصر «امام جعفر صادق علیه السلام» 93
- از منصور تا هارون 93
- تشیع در عصر «امام موسی کاظم علیه السلام» 94
- تشیع در عصر «امام رضاعلیه السلام» 95
- تشیع در عصر «امام رضاعلیه السلام» 96
- تشیع در عصر «امام جوادعلیه السلام» 98
- تشیع در دوران «امام هادی علیه السلام» 99
- تشیع در دوران «امام هادی علیه السلام» 99
- عصر متوکل و پس از آن 100
- تشیع در عصر «امام حسن عسکری علیه السلام» 101
- تشیع در عصر «امام مهدی (عج)» 103
- عصر آل بویه، فاطمیان و حمدانیان 104
- حمدانیان و مذاهب شیعه 105
- تشیع در عهد سلجوقیان 106
- تشیع در عصر حکومت مغول 107
- تشیع در عصر صفویان و عثمانیان 108
- نقد فرضیه های خیالی 109
- 1 - ظهور تشیع در سقیفه 109
- نقد فرضیه های خیالی 109
- 2 - ظهور تشیع هنگام قتل عثمان 110
- 3 - تشیع هنگام جنگ جمل 110
- 5 - ظهور تشیع بعد از مقتل امام حسین علیه السلام 111
- 4 - تشیع، در واقعه صفین 111
- صاحبان این نظریه 112
- نسبت تشیع به ایرانیان 112
- صاحبان این نظریه 112
- نسبت تشیع به ایرانیان 112
- 1 - مستشرق دوزی 113
- 5 - احمد عطیه اللَّه 113
- 3 - مستشرق براون 113
- 2 - مستشرق فان فلوتن 113
- 4 - احمد امین مصری 113
- پاسخ 114
- عوامل تشیع ایرانیان نزدمستشرقین 116
- سخنان مستشرقین 116
- 2 - مستشرق جولد تسهیر 117
- 3 - مستشرق ادم متز 117
- 4 - مستشرق کیب 117
- 1 - مستشرق فلهاوزن 117
- 5 - شیخ محمّد ابوزهره 117
- عوامل تشیع ایرانیان نزد عامه 118
- 1 - ارتباط سببی با ایرانیان 118
- عوامل تشیع ایرانیان نزد عامه 118
- پاسخ 118
- 6 - دکتر علی حسین خربوطلی 118
- گسترش تشیع در ایران 119
- پاسخ 119
- 2 - تناسب آراء بین شیعه وایرانیان 119
- عبداللَّه بن سبا 120
- عبداللَّه بن سبا 120
- چکیده ای از قصه خرافی عبداللَّه بن سبا 120
- تهمت انتساب تشیع به عبداللَّه بن سبا 121
- تهمت انتساب تشیع به عبداللَّه بن سبا 121
- اقوال مورخان در مورد عبداللَّه بن سبا 122
- اقوال مورخان در مورد عبداللَّه بن سبا 122
- اختلاف در شخصیت ابن سبا 122
- الف) مؤیدین 123
- ب) تشکیک کنندگان 124
- ج) منکرین 129
- انصاف درباره عبداللَّه بن سبا 131
- اشاره 132
- نقد نظریه مؤیدین 132
- منابع روایت سیف 132
- 1 - ضعف سند 132
- 3 - طریق ذهبی 133
- 2 - طریق ابن عساکر 133
- 1 – طریق طبری 133
- 4 - طریق ابن ابی بکر 133
- تحلیل سند 134
- نقد کلّی روایات سیف بن عمر 137
- بررسی دو کتاب سیف بن عمر 137
- تالیفات سیف 137
- 5 - عطیه 145
- سبب انتشار احادیث سیف در کتب مستشرقین 145
- ادامه منابع روایت سیف 145
- 6 - یزید فقعسی 146
- روایت سیف بن عمر 146
- عدم نقل معاصرین و متقدمین بر سیف 147
- کلامی از علامه امینی رحمه الله 147
- روایت اول 148
- روایات از غیر سیف بن عمر 148
- روایات از غیر سیف بن عمر 148
- روایت دوم 149
- روایت سوم 149
- روایت پنجم 150
- روایت چهارم 150
- اهانت در حق صحابه!! 151
- تناقض بین اراء 151
- روش سیاسی عثمان 152
- تشیع، روح اسلام اصیل 156
- سخنی از علامه امینی 156
- تشیع، روح اسلام اصیل 157
- نقد کلامی از سعدبن عبداللَّه اشعری 158
- پاسخ 158
- انگیزه ها در نسبت حوادث به ابن سبا 160
- ایا عبداللَّه بن سبا همان عمار است؟ 161
- ایا عبداللَّه بن سبا همان عمار است؟ 162
- پاسخ 163
- ایا ابن سبا همان عبداللَّه بن وهب است؟ 164
- نسب عبداللَّه بن سبا 165
- ابن سوداء کیست؟ 166
- سبایه چه گروهی هستند؟ 168
- عبداللَّه بن سبا در مصادر شیعی 168
- کلامی از ابن حجر 170
- بررسی موضوع سوزاندن ابن سبا 171
- مراحل تشیع مراحل تشیع 172
- 1 - تشیع روحی 173
- اشاره 173
- 2 - تشیع سیاسی 173
- پاسخ 173
- 3 - تشیع صنفی 173
- اقسام تشیع اقسام تشیع 174
- تشیع و اعتزال 174
- اشاره 174
- ب) تشیع؛ دوستی اهل بیت علیهم السلام 175
- الف) تشیع به مفهوم «عام» 175
- ج) تشیع اعتقادی 177
- ائمه و «تشیع اعتقادی» 177
- الف) محبوبیت علویان در بین مردم 180
- عوامل نفوذ و گسترش «تشیع» 180
- محبوبیت علویان در بین مردم 180
- عوامل نفوذ و گسترش «تشیع» 180
- ب) زهد شیعیان، عامل نفوذ تشیع 181
- عوامل محبوبیت علویان 181
- ج) بسط تشیع و مظلومیت علویان 184
- د) نگرش «ضد ظلم» 185
- عوامل استبصار 186
- عوامل استبصار 186
- 1 - آشنایی با عظمت اهل بیت علیهم السلام 186
- آشنایی با عظمت اهل بیت علیهم السلام 186
- اهل بیت علیهم السلام از دیدگاه امام علی علیه السلام 187
- شواهد 187
- تاثیرپذیری از حضرت زهراعلیها السلام 189
- 2 - مظلومیت اهل بیت علیهم السلام 190
- مظلومیت اهل بیت علیهم السلام 190
- تاثیر پذیری از امام حسین علیه السلام 191
- 3 - آشنایی با واقعیت های عامه 196
- 4 - ضعف فقه عامه 197
- 5 - تحریف حقایق 198
- 6 - قوت استدلال شیعه 200
- موانع گسترش تشیع 204
- تحریف حقایق 204
- موانع گسترش تشیع 204
- 1 - تحریف حقایق 204
- برخی از تحریفات 206
- 2 - جلوگیری مخالفان از گسترش تشیع 213
- 3 - القای شبهات 214
- موانع درونی تشیع 216
- موانع درونی تشیع 216
- 1 - تقلید کورکورانه 217
- 2 - معیار قرار گرفتن اشخاص 218
- 3 - تعصّب 220
- 4 - ترس و وحشت 221
- رفض چیست و رافضی کیست؟ 223
- رفض چیست و رافضی کیست؟ 223
- رفض در لغت و اصطلاح 223
- اطلاقات لقب رافضی 224
- اطلاقات لقب رافضی 224
- 3 - محبّان اهل بیت علیهم السلام 225
- 2 - اهل تفضیل 225
- 1 - مخالفان خلافت شیخین 225
- منشا پیدایش 226
- 1- اسماعیل بن موسی فزاری (245 ه.ق) 227
- وقوع رافضی در اسناد عامه وقوع رافضی در اسناد عامه 227
- اشاره 227
- 2- بُکیر بن عبداللَّه طایی معروف به «ضخم»(785) 228
- 5- جابر بن یزید جعفی (128 ه.ق) 228
- 3- تلید بن سلیمان محاربی (190 ه.ق) 228
- 4- ثویر بن ابی فاخته 228
- 9- زیاد بن منذر (50 ه.ق) 229
- 8- حمران بن اعین 229
- 6- جُمَیع بن عمیر 229
- 7- حارث بن عبداللَّه همدانی (65 ه.ق) 229
- 11- سلیمان بن قَرم نحوی 230
- 12- عبّاد بن یعقوب اسدی رواجنی کوفی (250 ه.ق) 230
- 13- عبداللَّه بن القدوس رازی 230
- 10- سعد بن طریف کوفی 230
- 15- عبدالملک بن اعین کوفی 231
- 16- عبداللَّه بن موسی (120-213 ه.ق) 231
- 14- عبداللَّه بن صالح هروی (233 ه.ق) 231
- 17- عثمان بن امیر بجلی کوفی 231
- 21- عمرو بن حمّاد قنّاد (222 ه.ق) 232
- 18- علی بن زید تیمی بصری (129 ه.ق) 232
- 20- عمرو بن ثابت بکری (172 ه.ق) 232
- 19- عمار بن زریق کوفی (195 ه.ق) 232
- 23- غالب بن هذیل کوفی 233
- 24- محمّد بن راشد خزاعی (160 ه.ق) 233
- 22- عمرو بن عبداللَّه بن عبید کوفی (127 ه.ق) 233
- 25- موسی بن قیس حضری 233
- 26- میناء بن ابی میناء قرشی 233
- 30- هاشم بن برید کوفی 234
- 28- نفیع بن حارث کوفی 234
- 29- هارون بن سعد عجلی 234
- 27- ناصح بن عبداللَّه کوفی 234
- 31- وکیع بن جراح 234
- 34- ابوعبداللَّه جدلی 235
- نقد برخی روایات در مذمّت رافضه 235
- 33- ابوحمزه ثمالی (150 ه.ق) 235
- 32- یونس بن حبّاب اسیدی 235
- بررسی روایت شعبی 236
- بررسی روایت شعبی 236
- پاسخ 237
- اشکالات دلالی 238
- اشکالات دلالی 238
- پاسخ 239
- نقد تشبیه دوم 239
- نقد تشبیه اول 239
- پاسخ 239
- نقل عبارت ها 240
- نقد اتهام 240
- نقد اتهام 240
- نقد تشبیه سوم 243
- نقد تشبیه چهارم 243
- پاسخ 243
- پاسخ 244
- نقد تشبیه پنجم 244
- پاسخ 244
- پاسخ 245
- نقد تشبیه ششم 245
- نقد تشبیه هشتم 246
- نقد تشبیه هفتم 246
- پاسخ 246
- پاسخ 246
- نقد تشبیه دهم 247
- پاسخ 247
- نقد تشبیه نهم 247
- ریشه اتهام 248
- جواب اجمالی 248
- ریشه اتهام 248
- پاسخ 248
- جواب تفصیلی 249
- نقد تشبیه دوازدهم 252
- نقد تشبیه یازدهم 252
- پاسخ 252
- پاسخ 252
- پاسخ 253
- نقد تشبیه سیزدهم 253
- نقد تشبیه چهاردهم 254
- پاسخ 254
- نقد تشبیه پانزدهم 254
- پاسخ 255
- پاسخ 255
- نقد تشبیه شانزدهم 255
- ادعای برتری اهل کتاب بر رافضه 256
- وحدت اصول تعالیم انبیا 256
- ادعای برتری اهل کتاب بر رافضه 256
- پاسخ 257
- عدم جواز تکفیر مسلمین 258
- صفات و خصایص شیعه 258
- صفات شیعه 259
- صفات و خصایص شیعه 259
- این ها شیعه واقعی نیستند؟! 261
- شیعه و همیاری با برادران دینی 261
- وظیفه شیعه در معاشرت با مردم 262
- تشیع مذهب اینده جهان 262
- مفهوم تشیع 263
- خواجه نصیر طوسی و سقوط بغداد 265
- خواجه نصیر طوسی و سقوط بغداد 265
- تبرئه خواجه نصیر 266
- امامیه 268
- شیعه جعفری 269
- افتراق در جامعه اسلامی 269
- افتراق در جامعه اسلامی 269
- روایات هم مضمون 270
- احادیث «افتراق امت» 271
- احادیث «افتراق امت» 271
- 2- تقسیم به سه فرقه 272
- 1- تقسیم به دو فرقه 272
- 3- تقسیم به هفتاد و چند فرقه 273
- 3- تقسیم به هفتاد و چند فرقه 273
- الف - روایات اهل سنت 273
- ب - احادیث افتراق امت در مصادر شیعه 276
- راویان حدیث از صحابه 278
- راویان حدیث افتراق در مصادر فریقین 278
- تصریح به صحت حدیث 282
- معنای حقیقی یا مجازی 284
- بررسی کلّی احادیث افتراق امت 284
- بررسی کلّی احادیث افتراق امت 285
- پاسخ به شبهات 285
- فرقه ناجیه از دیدگاه اهل سنت 289
- فرقه ناجیه از دیدگاه شیعه 290
- منابع وماخذ 292
- پی نوشت ها 300
- از 1 تا 150 300
- از 151 تا 305 315
- از 306 تا 460 331
- از 461 تا 610 347
- از 611 تا 770 362
- از 771 تا 920 379
- از 921 تا 1040 394
- از 1041 تا 1156 407
عثمانی ها شیعیان را از دستگاه دولتی اخراج کردند و آنان را از انجام وظایف اختصاصی دینی بازداشتند و در شهرهای شام و مکان هایی که اقلّیت های شیعی زندگی می کردند مانع انجام اعمال دینی شدند. این جریان ها و مصایب، چهار قرن (1198 - 1516) میلادی ادامه داشت.(428)
پس از ان نیز تقریبا همین شرایط سیاسی برای شیعیان ادامه یافت. در ایران مذهب تشیع به عنوان دین رسمی شناخته شد و جدال و نزاع مذهبی رخ نداد، ولی در سایر ممالک اسلامی که دولت های غیرشیعی حکومت می کرد و به ویژه در مناطقی که وهابیون نفوذ کلمه داشتند، شیعیان از شرایط سیاسی مطلوبی برخوردار نبودند، ولی پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و رهنمودها و سیاست های حکیمانه بنیانگذار انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی قدس سره حقایق بسیاری را در
مورد مذهب و عقاید شیعه روشن کرد؛ به گونه ای که شمار طرفداران و هواداران ان افزایش یافت؛ گرچه ایادی استعمار در گوشه و کنار اسلام همچنان به سیاست تفرقه افکنی و جو عداوت و اختلاف ادامه می دهند.
نقد فرضیه های خیالی
نقد فرضیه های خیالی
همان گونه که قبلا اشاره کردیم درباره مبدا پیدایش تشیع، فرضیه های مختلفی از سوی مخالفان مطرح شده است. اینک بعد از تبیین نظریه اول و اقامه دلیل بر ان، در صدد برخواهیم امد تا فرضیه های خیالی دیگر را مورد نقد و بررسی قرار داده و پاسخ دهیم؛ گرچه بعد از اقامه دلیل بر نظریه اول فرضیه های دیگر هم باطل خواهندشد.
1 - ظهور تشیع در سقیفه
گروهی از مورخان و محققان تاریخ، پیدایش شیعه را پس از رحلت پیامبرصلی الله علیه واله و در ارتباط با اختلاف مسلمانان در مساله خلافت و امامت، و به عبارت دیگر در ماجرای سقیفه بنی ساعده می دانند؛ زیرا در سقیفه در ارتباط با جانشینی پیامبر و رهبر مسلمین نخست دو دیدگاه مطرح شد: عده ای از انصار، سعد بن عباده را برای خلافت و رهبری پیشنهاد کردند، و گروهی از مهاجرین به خلافت ابوبکر رای دادند. و پس از گفت و گوهایی که میان این دو گروه رخ داد، ماجرا به نفع گروه دوم پایان یافت. و از سوی دیگر، عده ای از مسلمانان که بنی هاشم و عده ای از مهاجران و انصار را تشکیل می دادند، به امامت حضرت علی علیه السلام معتقد بودند. این گروه همان شیعیان حضرت علی علیه السلام بودند. و از اینجا بود که شیعه به عنوان یک مذهب خاص در جهان اسلام مطرح شد.(429)
پاسخ: اگر مقصود این باشد که ظهور تشیع به عنوان یک مذهب خاص در جهان اسلام، به پس از رحلت پیامبرصلی الله علیه واله و ماجرای سقیفه باز می گردد، این نظریه ای است استوار و قابل قبول؛ زیرا همان گونه که بیان گردید، گرچه نصوص امامت مربوط به عصر رسالت است ولی ظهور و بروز
ان به عنوان یک مذهب، بعد از وفات رسول گرامی است. در این صورت، این نظریه با نظریه قبل هیچ گونه ناسازگاری ندارد.