شیعه‌شناسی صفحه 123

می‌جوییم (بنبیّنا یعنی بِحَقَّ نبیّنا) .

ثانیا عدم عمل اصحاب دالّ بر حجیّت نیست و بسیاری از فقها از جمله شافعیان قول و فعل اصحاب را حجت نمی‌دانند و برخی از علمای حنفی هستند که قول اصحاب را حجت می دانند.

در ادامه دلایل برخی از سلفیان که توسل به حضرت رسول صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم بعد از وفات را حجت نمی‌دانند و در آن به عمل اصحاب استناد کرده‌اند ما شاهد روایاتی در تفسیر ابن کثیرو ... هستیم که در زمان خلافت عثمان سائلی حاجتش را با عثمان بن حنیف در میان گذاشت، وی گفت: وضو بگیر و در مسجد نماز بگزار. آنگاه بگو پروردگارا من بوسیله رسول تو، رو به سوی تو می‌آورم و از تو درخواست می‌کنم که حاجتم را برآورده کنی و این مرد چنین کرد و حاجتش برآورده شد. (1)

ج ـ دلیل دیگر سلفیه بر عدم جواز توسل استدلال به آیه شریفه «فلا تدعوا مع اللّه احدا» (2)می‌باشد، یعنی با خدا کسی را نخوانید.

در پاسخ به این اشکال باید گفت که اگر تأملی به قبل این آیه داشته باشیم متوجه می‌شویم که آیه در مورد کسانی است که همراه با خدا افراد بشری را می‌پرستیدند و لذا قبل از این آیه می‌فرماید: «و اِنَّ الذین تدعون مِنْ دونِ اللّه عبادٌ امثالُکُمْ». (3)و بعد در ادامه می‌گوید «فلا تدعوا مع اللّه احدا» و اگر منظور از خواندن و دعا در آیه همان خواندنی باشد که در برابر خدا انجام می‌دهیم آری هیچ کس از مسلمانان آنرا جایز نمی‌داند، ولی باید توجه داشت که هر دعایی عبادت نیست - مثلاً وقتی کسی را صدا می‌زنیم می‌گوییم یا جعفر یا رضا این معنی عبادت نیست. در روایات نیز که آمده (الدعاءُ هو العبادة) (4)یعنی دعای خداوند از جمله عبادات است ولی هر صدا زدنی به معنی عبادت محسوب نمی‌شود.

دلیل دیگر بر نفی توسل آیه (إنْ تدعوهم لا یسمعوا دعائکم) می‌باشد. یعنی اگر آنها را بخوانید صدای شما را نمی‌شنوند.

1- برای اطلاعات بیشتر رجوع کنید به دلائل النبوة بیهقی و موسوعة الفقهیة الکویتیة، ج 24 و المعجم الصغیر طبرانی، ج 1، ص 183.
2- سوره جن، آیه 18.
3- سوره اعراف، آیه 194.
4- مناوی، الفیض، ج 3، ص 540.