شیعه‌شناسی صفحه 78

1ـ ظاهرالروایه / شیبانی (1)، الجامع الکبیر والصغیر ـ السیر الکبیر و الصغیر. 2ـ المبسوط / سرخسی م 483/ 3ـ الأصل 4ـ الزیادات 5ـ النوادر / محمدبن حسن شیبانی 6ـ الکافی / حاکم شهید مرزوی 7ـ بدایع الصنایع فی ترتیب الشرایع / کاشانی م 5117 ه . ق 8ـ مختصر الهدایه / مرغینانی م 593 (مشهورترین و مختصرترین کتاب فقه حنفی) 9ـ شرح ابن عابدین و مجله الاحکام العدلیة که در زمان عثمانی بعنوان کتاب قانون درتمام مناطق تحت سلطه عثمانیان پخش می‌شد.

2ـ مذهب مالکی:

منسوب به مالک بن انس (93-179 ه . ق) است. وی از فقه امام صادق، زهری و ربیعة الرای استفاده کرده. (2)هرگاه از او سؤالی و مسأله‌ای می‌پرسیدند و نمی‌دانست هیچ عیبی برای خود نمی‌دید که بگوید: نمی‌دانم.

منابع فقه وی: قرآن، سنت، اجماع، قیاس، قول صحابی، استحسان، استصلاح، سد ذرایع و عمل اهل مدینه می‌باشد.

مالک فردی بود با هیبت و وقتی هارون‌الرشید به مدینه آمد گفت: هارون باید پیش اهل علم بیاید و عالمان به نزد سلاطین نمی‌روند. وی قیام محمد نفس زکیه را تأیید کرد. وی بیعت با منصور عباسی را مکروه و ساقط از اعتبار می‌دانست. مالک را توسط حکومت تازیانه زدند و این وسیله‌ای شد تا مالک در نزد مردم محبوب شود. (3)

از جمله کتابهای مالک: 1ـ موطأ 2ـ تفسیر غریب‌القرآن 3ـ رساله‌های منسوب به او را می‌توان برشمرد. مالک الموطأ را به ترتیب ابواب فقهی نوشته که درآن روایاتی از امام سجاد و باقر علیهماالسلام به چشم می‌خورد.

گفته شده از مالک خواستند تا موطأ را تکثیر کنند و در سراسر جهان اسلام پخش کنند تا همه از کتاب او استفاده نمایند ولی مالک اجازه نداد و گفت: در سراسر جهان اسلام

1- ابی عبداللّه محمدبن الحسن الشیبانی.
2- ضمیری، محمدرضا، جستاری در اندیشه فقهی مذاهب، ص 272، از: گلستان معرفت، تابستان 84.
3- الفهرست، ابن ندیم.