شیعه‌شناسی صفحه 79

اصحاب پراکنده شده‌اند و مسلمانان طبق نظر اصحاب عمل کرده‌اند و اگر اکنون بخواهند طبق نظر وی عمل کنند این خود موجب اختلاف خواهد شد.

مالک دارای پانزده شاگرد بود که این شاگردان در سرزمین‌های قاره آفریقا منتشر شدند و مذهب مالکی را در آفریقا شیوع دادند از جمله شاگردان وی می‌توان به این اشخاص اشاره کرد: 1ـ ابو عبدالرحمان قاسم مصری (متوفی 191 ه . ق / صاحب کتاب المدونة است که این نخستین کتاب مالکیان است. 2ـ ابومحمد عبداللّه بن وهب (متوفی 199 ه . ق) و 3ـ اشهب بن عبد العزیز قیسی وی مذهب مالکی را در مصر شیوع داد (م 204) و 4ـ ابو عبداللّه بن عبد الحکم (متوفی 214 ه . ق) و 5ـ سهنون عبدالسلام بن تنوهی.

مذهب مالکی در مدینه، مغرب، حجاز و آندلس منتشر شد. مصریان در زمان حیات خود مالک پذیرای این مذهب شد.

3ـ شافعی:

منسوب به محمد بن ادریس شافعی است متولد (سال 150 ه . ق در غزه همزمان با رحلت ابوحنیفه) . مادرش وی را به وطن پدری ایشان در مکه می‌برد و در حالی که یتیم بوده قرآن را حفظ می‌کند و در مدینه از درس مالک در حدود نُه سال استفاده کرده و جزو شاگردان وی بشمار رود. وقتی مالک در سال 179 ه . ق فوت می‌کند شافعی به یمن رفته و در آنجا از فقهای شیعه زیدی استفاده می‌کنند و لذا در آنجا می‌گویند که شیعه شده و خود در شعری می‌گوید:

لو کان حُبّ آل محمد رافضا

فاعلموا ایها الثقلان انا رافضی

بعلت حمایت‌هایی که وی از شیعیان می‌کرد وی و گروهی را دستگیر می‌کنند و نزد هارون‌الرشید می‌برند و چیزی نمانده بود که در این راه جان خود را از دست بدهد.

سپس در بغداد چند سالی نزد محمد شیبانی مانده و از درس او استفاده می‌کند و بنابراین هم با مکتب فقه اصحاب الحدیث آشنا می‌شود و هم با مکتب فقهی اصحاب الرای و هم با مذهب شیعه زیدی و در واقع فقه شافعی یک فقه میانه و معتدل بین این مکاتب است و لذا علت نزدیکی فقه شافعی به شیعه از اینجا ناشی می‌شود. شافعی به حضرت علی علیه‌السلام علاقه زیادی داشت و هنگامی که شخصی سائل نزد وی آمد و از