آیین ما (اصل الشیعه) صفحه 101

و پیشوای خود به عنوان مبلغ پیامبر صلی الله علیه و آله و مفسر تعلیمات و احکام او می دانستند، و از همان زمان به نام شیعه علی علیه السلام شناخته می شدند، این حقیقت را با مراجعه به کتابهای اهل لغت مانند نهایه «ابن اثیر» و «لسان العرب» و امثال آنها(1) می توان دریافت، آنها تصریح می کنند که نام «شیعه» بر پیروان علی علیه السلام و فرزندان او، و دوستان آنها، اطلاق شده، تا آنجا که اسم خاص آنها گردیده است.(2)

ناگفته پیداست اگر منظور پیامبر از تعبیر «شیعه علی» تمام کسانی که او را دوست می داشتند، یا لااقل او را دشمن نمی داشتند، بوده باشد، به طوری که اکثر یا همه مسلمانان را شامل شود (آنچنان که بعضی از افراد کم اطلاع پنداشته اند) تعبیر «شیعه» در چنین موردی هیچ مناسب نخواهد بود.

زیرا تنها علاقه داشتن یا عداوت نداشتن به کسی برای اطلاق اسم «شیعه» بر او کافی نیست، بلکه در مفهوم این کلمه خصوصیتی بیش از اینها افتاده است.

شیعه یعنی پیرو و تابع (3)، بلکه تنها پیروی و تبعیت هم کافی نیست و مداومت و التزام به این معنا، در آن افتاده است.

کسانی که کمترین آشنایی به تعبیرات عربی و استعمال الفاظ گوناگون این لغت دارند، این معنا را از لفظ «شیعه» مسلّماً درک خواهند نمود به طوری که اگر در غیر این مفهوم استعمال شود حتماً نیازمند به قراین حالیه یا مقالیه خواهد بود.

خلاصه اینکه تصور نمی شود هیچ فرد منصفی بتواند ظهور این احادیث و امثال آن را در این معنا انکار کند که منظور از «شیعه» دسته معینی از مسلمانان

1- ر. ک: مقدمه ابن خلدون، ص 196 چاپ بغداد؛ مقالات اسلامیین، ص 550؛ الملل والنحل شهرستانی، چاپ بیروت، ج 1، ص 146؛ المنجد، ص 613؛ الرائد، ص 903؛ اقرب، ج 1، ص 627
2- النهایه فی غریب الحدیث والأثر، ج 2، ص 519؛ لسان العرب، ج 8، ص 189؛ القاموس المحیط، ج 3، ص 47؛ مجمع البحرین، ج 4، ص 356؛ تاج العروس، ج 5، ص 405
3- ر. ک: قاموس المحیط، ج 3، ص 47؛ شیعه الرجل اتباعه وافکاره