کتابخانه بالقرآن

آیین ما (اصل الشیعه) صفحه 138

صفحه 138

اقتضایی دارد!(1)

ولی در مقابل این جریانات علی علیه السلام و جماعتی از بزرگان اصحاب و یاران پیغمبر صلی الله علیه و آله از بیعت به خلیفه ای که از طرف آنها انتخاب شده بود خودداری نمودند، اما بعد از مدتی چون ملاحظه کردند این خودداری از بیعت و مسالمت ممکن است در آن شرایط خاص ضرر عظیمی برای عالم اسلام به بار آورد و چه بسا اساس و ریشه درخت اسلام را که تازه جان گرفته بود قطع کند، لذا تن به

1- شاید بعضی نتوانند به این سادگی این سخن را بپذیرند که مسلمانان با آن همه علاقه ای که به پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله داشتند به کلی آن همه احادیث را کنار بزنند، مگر اینها نبودند که در راه اسلام و پیشرفت این آیین آن همه فداکاری نمودند چطور می توان باور کرد که بعد از پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله گفته های او را این چنین نادیده بگیرند؟ اتفاقاً این ایراد را بعضی از دانشمندان اهل سنّت در کتابهای خود بر ما گرفته اند. ولی باید توجه داشت که اگر ما درست وضع آن زمان، و آن محیط، و طرز تفکر مردم آن عصر را در نظر بگیریم زیاد تعجب نخواهیم کرد؛ زیرا در این گونه مسائل« عوام مردم» حالشان معلوم است، آنها معمولًا پیرو سران قومند و از خود نظری ندارند، و اگر هم نظرهای مخالفی داشته باشند در برابر دستگاه تبلیغاتی« سران قوم» و هم در برابر قدرت و سلطه آنها به زودی عقب نشینی خواهند نمود. و اما سران قوم، آنچه از مطالعه تاریخ اسلام به دست می آید این است که همه صحابه و یاران پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله از آن دریچه ای که ما به پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله نگاه می کنیم نگاه نمی کردند. ما او را فرستاده خدا می دانیم که هر چه می گوید وحی آسمانی است و سر سوزن سخنی برخلاف نمی گوید و آنچه او گفته تا همیشه محترم و غیر قابل تغییر و ضامن صلاح و سعادت مسلمانان است. ولی در میان صحابه کسانی بودند که در برابر دستورها و سخنان پیغمبر صلی الله علیه و آله از خود اظهار عقیده می کردند، یعنی عملًا خود را« مجتهد» می دانستند و پیامبر را هم مجتهد دیگر و لذا عقیده داشتند با تغییر مقتضیات مانعی ندارد پاره ای از احکام اسلام را تغییر داد! مثلًا خلیفه دوم که« مبتکر» بیشتر حوادثی است که پس از پیغمبر اسلام صلی الله علیه و آله رخ داد در آن گفته معروف خود که همه دانشمندان آن را نقل کرده اند می گوید:« دو متعه است که در زمان پیغمبر خدا حلال بود و« من!» آن را تحریم می کنم و هر کس هم مخالفت ورزد او را مجازات خواهم نمود، متعه حج متعه زنان». نظیر این سخن در بعضی موارد دیگر نیز از خلیفه نقل شده. به این ترتیب جای تعجب نیست که آنها دستورهای پیغمبر صلی الله علیه و آله را راجع به مسأله ولایت به نام حفظ مصالح اسلام و مسلمین نادیده بگیرند. امروز گرچه هیچ یک از دانشمندان اسلام و حتی از افراد عادی حاضر نیستند با سخنان پیغمبر این چنین معامله کنند اما متأسّفانه کار از کار گذشته، سنتی گذارده شده و نسلهایی در دامان این« سنّت» متولد شده و پرورش یافته اند و دیگر تغییر آن کار ساده ای نیست