آیین ما (اصل الشیعه) صفحه 208

نمایید و زنانی را که متعه (/ ازدواج موقت می کنید واجب است که مهر آنها را بپردازید ...».(1) (مضمون آیه این است که غیر از آن زنانی که گفته شد بر شما حلال است که با اموال خود آنها را به دست آورید: از طریق ازدواج نه زنا، و هر کدام را متعه کردید اجرا (مهر) آنها را واجب است بپردازید و گناهی بر شما نیست که عقد متعه را با مدت و اجرت بیشتری تجدید نمایید).

جمله اسْتَمْتَعْتُمْ که در این آیه وارد شده یکی از این دو معنا را دارد: یا منظور همان معنای لغوی آن یعنی «بهره برداری و التذاذ و انتفاع» است یا منظور «عقد متعه» است که در عرف شرع به این معنا آمده.

مسلماً معنای اوّل مراد نیست، به دو دلیل:

1. این موضوع در میان علمای علم «اصول» مورد اتّفاق است که اگر لفظی در قرآن مجید وارد شد که محل دو معنا بود: «معنای لغوی» و معنای «عرف شرع» باید بر معنای دوم حمل شود، ولذا الفاظ «صلوه» و «صوم» و «زکات» و «حج» را که در قرآن ذکر شده به معنای لغوی نگرفته اند، بلکه بر معنای شرعی آن حمل نموده اند.

2. عده زیادی از صحابه پیغمبر صلی الله علیه و آله و تابعین (آنهایی که بعد از صحابه روی کار آمدند) قائل به جواز متعه بوده اند مانند امیرمؤمنان علی علیه السلام و ابن عباس.

داستان مناظره و بحث او با عبداللَّه بن زبیر معروف است، و همه آن را نقل کرده اند و حتی شعرا هم در اشعار خود آورده اند یکی از آنها می گوید:

أقولُ لِلشَّیْخِ لَمّا طَالَ مَجْلِسُهُ یَا شَیْخُ هَلْ لَکَ فِی فتوی ابنِ عَبّاسِ؟(2)

هنگامی که گفتگو و مجلس شیخ (درباره این مسأله) طولانی شود به او می گویم آیا در فتوای ابن عباس (که از بزرگان صحابه بود) نیز حرفی داری؟!