آیین ما (اصل الشیعه) صفحه 254

چرا مقام قاضی این قدر ارجمند و والا نباشد؟ در حالی که قاضی، امین الهی بر مقدسات سه گانه «جان و مال و ناموس» مردم است، ولی به همان اندازه که مقام قاضی بلند است خطر و لغزش او هم بزرگ و غیر قابل جبران می باشد!

در احادیث پیغمبر صلی الله علیه و آله و اهل بیت علیهم السلام درباره خطر قضاوت تغییراتی دیده می شود که پشت انسان را می لرزاند مانند:

«القَاضی عَلی شَفِیرِ جَهَنَّمَ

؛ قاضی بر لب دوزخ قرار گرفته»(1)، و

«لِسَانُ الْقَاضِی بَیْنَ جَمْرَتَیْنِ مِنْ نارٍ

؛ زبان قاضی در میان دو شعله آتش است».(2)

در حدیثی که حضرت به «شریح» قاضی فرمود:

«یَا شُرَیْحُ! قَدْ جَلَسْتَ مَجْلِساً لَایَجْلِسُهُ إلّانَبِیٌّ أوْ وَصِیُّ نَبِیٍّ أوْ شَقِیٌ

؛ ای شریح! جایی نشسته ای که کسی جز پیغمبر یا وصی پیغمبر یا شقی در اینجا نمی نشیند!».(3)

در حدیث دیگری از پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله نقل شده که فرمود:

«مَنْ جُعِلَ قَاضیاً فَقَدْ ذُبِحَ بِغَیْرِ سِکِّینٍ!

؛ کسی که به منصب قضاوت نصب گردد سر او را بدون کارد بریده اند! و امثال این احادیث فراوان است».(4)

موضوعی که در اینجا یادآوری آن لازم است اینکه: احکامی را که شخص فقیه و مجتهد از روی دلایل آن، استنباط و استخراج می کند اگر مربوط به یک موضوع «کلّی» باشد آن را «فتوا» می نامند مثل اینکه بگوید: هیچ کس حق ندارد در مال دیگری تصرف نماید، یا بگوید نزدیکی به همسر خود حلال و به زن

1- سنن دارقطنی، ج 4، ص 130، ح 4419؛ مجمع الزوائد، ج 4، ص 193 به همین معنا
2- تهذیب الاحکام، ج 6، ص 292، ح 808؛ وسائل الشیعه، ج 27، ص 214، ح 33622
3- کافی، ج 7، ص 407، ح 2؛ من لایحضره الفقیه، ج 3، ص 5، ح 3223؛ وسائل الشیعه، ج 27، ص 17، ح 33091؛ المقنع، ص 132
4- مسند احمد، ج 2، ص 230 و 536؛ سنن ابن ماجه، ج 2، ص 774، ح 2308؛ سنن ابی داود، ج 2، ص 158، ح 3572