آیین ما (اصل الشیعه) صفحه 272

خاطر جنایت بر زن آزادی به قتل برسانند «ولیّ» آن زن موظف است که به اندازه نصف دیه به کسان آن مرد بپردازد؛ زیرا دیه او دو برابر است.

اما در صورت عکس یعنی اگر زن آزادی را به جرم کشتن مرد آزادی قصاص کنند و به قتل برسانند لازم نیست علاوه بر این، دیه ای به کسان مرد بپردازد؛ زیرا شخص جانی بیش از کشته شدن حکمی ندارد.

مقدار دیه

دیه مسلمان آزاد صد شتر یا دویست گاو یا هزار گوسفند یا دویست دست لباس که هر کدام مرکب از دو قطعه باشد یا هزار دینار هر کدام از اینها کافی است.

همان طور که اشاره شد در قتل عمد اولیای مقتول حق دارند قصاص کنند، ولی اگر راضی به گرفتن دیه شوند، قصاص ساقط می شود و باید دیه مزبور حدّاکثر تا یک سال به آنها پرداخته شود.

ولی در قتل «شبه عمد» تنها دیه تعلق می گیرد و حدّاکثر باید در مدت دو سال پرداخته شود. همچنین در قتل خطا تنها دیه است اما مدت پرداخت آن تا سه سال خواهد بود که در هر سال باید لااقل یک ثلث آن را بپردازند.

اما جنایاتی که منجر به نقص اعضا می گردد مانند قطع دست یا پا یا کور ساختن چشم و امثال اینها، چنانچه جنایت از روی عمد باشد می توان قصاص کرد، چشم در برابر چشم و گوش در برابر گوش و دندان در برابر دندان و مانند اینها: «الْعَیْنَ بِالْعَیْنِ وَالْأَنفَ بِالْأَنفِ وَالْأُذُنَ بِالْأُذُنِ وَالسِّنَّ بِالسِّنِّ وَالْجُرُوحَ قِصَاصٌ».(1)

و اگر از روی خطا یا شبه آن باشد هر یک از اعضا دیه خاصی دارد؛ بعضی به اندازه تمام دیه یک انسان (هزار دینار و مانند آن) و بعضی نصف دیه و بعضی کمتر از نصف است.